برگردان به زبان ساده
هرچه دیدیم درین باغ، ندیدن به بود
هر گل تازه که چیدیم نچیدن به بود
هوش مصنوعی: هر آنچه در این باغ مشاهده کردیم، بهتر بود که نمی‌دیدیم. هر گلی که تازه چیدیم، بهتر بود که آن را نمی‌چیدیم.
هر نوایی که شنیدیم ز مرغان چمن
چون رسیدیم به مضمون، نشنیدن به بود
هوش مصنوعی: هر صدایی که از پرندگان چمن شنیدیم، وقتی به معنای آن رسیدیم، بهتر است که نشنویم.
زان ثمرها که گزیدیم درین باغستان
پشت دست و لب افسوس گزیدن به بود
هوش مصنوعی: ما از میوه‌هایی که در این باغ چیده‌ایم، به گذشته و اینکه چیزهایی را از دست داده‌ایم، حسرت می‌خوریم و در این حسرت، بهتر است از آن میوه‌ها بهره ببریم.
زان شکرها که چشیدیم به امید تمام
زهر نومیدی از آنها به چشیدن به بود
هوش مصنوعی: به خاطر شیرینی‌هایی که چشیدیم، امیدواریم که همه تلخی‌های ناامیدی از آنها چشیده با ارزش‌تر باشد.
هرکجا منزل آرام تصور کردیم
چون نفس راست نمودیم رمیدن به بود
هوش مصنوعی: هر جا که فکر کردیم آرامش داریم، وقتی نفس را به درستی تنظیم کردیم، توانستیم از آنجا رهایی یابیم.
گرچه بسیار مکیدیم لب لعل بتان
جگر سوخته خویش مکیدن به بود
هوش مصنوعی: هرچند که بارها از لب‌های شیرین معشوقان نوشیدیم، اما بهتر است که درد دل خود را بجوشانیم و تحمل کنیم.
دامن هرکه کشیدیم درین خارستان
بجز از دامن شبها، نکشیدن به بود
هوش مصنوعی: هرگاه که دامن کسی را در این دشت پر از خار کشیدیم، جز دامن شبها، بهتر است که چیزی را نکشیم.
حرف هرکس که شنیدیم ز ارباب کمال
در شنیدن به مراتب ز رسیدن به بود
هوش مصنوعی: هرگاه سخن کسی را شنیدیم، فهمیدیم که قدرت درک و شنیدن از رسیدن به آرزوها و کمالات بالاتر است.
هر متاعی که خریدیم به اوقات عزیز
بود اگر یوسف مصری، نخریدن به بود
هوش مصنوعی: هر چیزی که به دست آوردیم، در زمان‌های گرانبها ارزشمند بود. اگر یوسف مصری را هم در نظر بگیریم، بهتر است که آن را نخریم.
لذت درد طلب بیشتر از مطلوب است
نارسیدن به مطالب ز رسیدن به بود
هوش مصنوعی: لذت جستجو و آرزو کردن برای چیزی، بیشتر از خود دست‌یابی به آن چیز است. گاهی اوقات، عدم رسیدن به خواسته‌ها لذت بیشتری از رسیدن به آنها دارد.
سرو را بی ثمری باعث رعنایی شد
قامت از بار علایق نکشیدن به بود
هوش مصنوعی: سرو که ویژگی‌های زیبایی‌اش باعث جذابیتش شده، به خاطر این است که بار سنگین وابستگی‌ها را به دوش نمی‌کشد.
خنده شیرازیه اوراق گل از هم پاشید
در دل غم زده چون غنچه خزیدن به بود
هوش مصنوعی: خنده‌ی دختر شیرازی باعث شده که گل‌ها از هم بریزند و در دل کسی که غمگین است، به آرامش مانند غنچه‌ای در سرمای زمستان پناه ببرد و حس خوبی پیدا کند.
برق از مزرع ما با جگر سوخته رفت
تخم بی حاصل ما را ندمیدن به بود
هوش مصنوعی: برق، که نشانه‌ای از حیات و انرژی است، از زمین ما به سرعت عبور کرد و این در حالی بود که ما با دل‌سوخته و ناامیدی به دانه‌هایی که نتوانستند به بار بنشینند، نگاه می‌کردیم.
گشت قلاب ز بیتابی ماهی محکم
زیر شمشیر حوادث نتپیدن به بود
هوش مصنوعی: بیت به این معناست که وقتی ماهی در حال بیتابی است، به دام می‌افتد و در زیر فشار حوادث نمی‌تواند به راحتی حرکت کند. بنابراین بهتر است در برابر مشکلات و سختی‌ها آرامش خود را حفظ کند و واکنشی نداشته باشد.
جهل سررشته نظاره ربود از دستم
ورنه عیب و هنر خلق ندیدن به بود
هوش مصنوعی: نادانی باعث شد تا نتوانم به درستی نقایص و زیبایی‌های مردم را ببینم. اگر نه، بهتر است که به این‌ها توجه کنم.
موشکافی به بلای سیه انداخت مرا
به نظر پرده اغماض کشیدن به بود
هوش مصنوعی: دقت بیش از حد به مسائل، باعث شد که به مشکلات و سختی‌ها فکر کنم و در نهایت نتوانم از خوبی‌ها و نکات مثبت زندگی به راحتی عبور کنم.
سوخت از داغ یتیمی جگرم را گوهر
ورنه چون رشته به گوهر نتیندن به بود
هوش مصنوعی: از درد یتیمی جگرم سوخت، اگرچه مانند یک رشته نمی‌توان به گوهری دست یافت.
خجلت بی ثمری عیش مرا دارد تلخ
نخل بی بار مرا زود بریدن به بود
هوش مصنوعی: حضور احساس ناامیدی در زندگی‌ام همیشه احساس تلخی را به من می‌دهد، مانند درخت نخل بی‌بار که باید زودتر از زندگی‌ام حذف شود.
مانع رحم شد اظهار تحمل صائب
زیر بار غم ایام خمیدن به بود
هوش مصنوعی: نمی‌توان با بیان تحمل، موانع رحمت را از بین برد؛ زیرا زیر بار غم روزگار خم شدن بهتر است.
