برگردان به زبان ساده
نه تنها از نشاط می، لب جانانه می‌خندد
که سر تا پای او چون شاخ گل، مستانه می‌خندد
هوش مصنوعی: او فقط به خاطر شادی لبخند نمی‌زند، بلکه تمام وجودش مانند شاخۀ گلی شاداب و سرزنده است که خندیده.
چه پروا دارد از سنگ ملامت هر که مجنون شد؟
که کبک مست در کهسارها مستانه می‌خندد
هوش مصنوعی: کسی که دیوانه عشق شده، به هیچ چیز توجهی ندارد، حتی به سنگ‌هایی که دیگران به او پرتاب می‌کنند. او همانند کبکی مست در کوه‌ها، با شادی و سرخوشی زندگی می‌کند و به هیچ چیز جز شادی‌اش فکر نمی‌کند.
ز خجلت می‌کند صد پیرهن تر، گریه‌ی تلخش
در این گلزار چون گل هر که بی‌دَردانه می‌خندد
هوش مصنوعی: تو اگر با دل شکسته و به خاطر غم و اندوه گریه کنی، به مانند گلی در باغ گل‌ها، از عرق شرمندگی خود می‌رویی. اما کسانی که درد و رنجی ندارند و بی‌خیال می‌خندند، در این فضا همچنان شاداب و بی‌درد به نظر می‌رسند.
نمی‌گردد دل آگاه، شاد از عشرت دنیا
در این ماتم سرا، یا طفل یا دیوانه می‌خندد
هوش مصنوعی: دل آگاه نمی‌تواند از لذت‌های دنیوی خوشحال باشد، زیرا در این جای غمگین فقط یک کودک یا دیوانه می‌تواند بخندد.
شد از اشک پشیمانی، شفق‌گون صبح را دامن
سزای آن که از غفلت در این غم‌خانه می‌خندد
هوش مصنوعی: به خاطر اشک‌های پشیمانی، صبح به رنگ قرمز و شفق درآمد. این نشانه‌ی سزاوار کسی است که در این خانه‌ی غم، از بی‌توجهی می‌خندد.
حباب آسا به باد بی‌نیازی می‌دهد سر را
در این دریا سبک‌عقلی که بی‌باکانه می‌خندد
هوش مصنوعی: حبابی که مانند حباب‌های روی آب است، به باد اجازه می‌دهد تا سرش را بالا نگه دارد. در این دریا، عقل ناامید به گونه‌ای سبک و بی‌پروا می‌خندد.
ز غربت می‌گشاید عقده‌ی دل، تنگ‌دستان را
چو دور از طُرّه‌‌ی شمشاد گردد شانه، می‌خندد
هوش مصنوعی: در دوری و غربت، دل‌های تنگ و آزرده آرامش را می‌یابند. هنگامی که شانه از موی زیبای باریکه فاصله می‌گیرد، به طرز عجیبی خوشحال می‌شود.
نشاطِ خواجه‌ی غافل بوَد از جمع سیم و زر
که از بالای گنج، این جغد در ویرانه می‌خندد
هوش مصنوعی: خواجه به خاطر نعمت‌ها و ثروت‌هایی که دارد غافل است از این که در بالای گنجی که دارد، جغدی در ویرانی می‌خندد. این اشاره به این دارد که حتی در میان ثروت و زیبایی، ممکن است چیزی ناخوشایند و غم‌انگیز وجود داشته باشد که به آن توجه نمی‌شود.
اگر خارست، اگر گل، مایه‌ی خوشحالیی دارد
کلید و قفل این منزل به یک دندانه می‌خندد
هوش مصنوعی: این متن بیان می‌کند که چه چیزی در زندگی وجود داشته باشد، خوشی و شادمانی همیشه وجود دارد. حتی اگر وضعیت یا شرایط ما چندان خوب نباشد، باز هم می‌توان در آن شادی‌یی پیدا کرد. در نهایت، تمام این تجربیات به یک نکته مشترک و درد مشترک می‌رسد که در آن هم شادی و هم غم وجود دارد.
نه از شادی است، بر وضع جهانش خنده می‌آید
درین عبرت‌سرا، صائب! اگر فرزانه می‌خندد
هوش مصنوعی: لبخند او نه به خاطر خوشحالی است، بلکه به وضعیت جهان و نظام آن می‌خندد. در این مکان پر از درس و عبرت، اگر حکیمی بخندد، به دلیل عقل و آگاهی‌اش است.
