برگردان به زبان ساده
ز خط هشیار کی آن نرگس مخمور می گردد؟
نمک بیهوشدارو زین می پرزور می گردد
هوش مصنوعی: چشم بیدار هرگز نمی‌گذارد که آن نرگس مست و خواب‌آلود شود. با این حال، نمک بیهوش کننده، در این میکد و قوی‌تر می‌شود.
زداغ عشق سر تا پای من چشم بصیرت شد
که از خورشیدتابان عالمی پر نور می گردد
هوش مصنوعی: از شدت عشق، تمام وجودم پر از درک و بصیرت شده است، به طوری که مانند خورشید تابانی، جهانی پر از نور به وجود می‌آورد.
زبی برگی به حسن عاقبت امیدها دارم
که دار آخر برومند از سر منصور می گردد
هوش مصنوعی: از زیبایی‌ها و خوبی‌هایی که در زندگی‌ام دیدم، به آینده و نتیجه‌های خوب امیدوارم. چرا که در نهایت، همه چیز به زیبایی و خوشی ختم می‌شود.
پرکاهی مروت نیست خرمن دستگاهان را
وگرنه دانه ای قفل دهان مور می گردد
هوش مصنوعی: کم‌لطفی و بی‌رحمی در مورد کسانی که زحمت کشیده‌اند درست نیست، زیرا حتی اگر دانه‌ای هم به مور برسد، آن را هم برمی‌دارد و می‌خورد.
زعشق لاله رویان داغ جانسوزی است عاشق را
که سردیهای دوران مرهم کافور می گردد
هوش مصنوعی: عشق به گل‌های لاله، داغی آتشین و جانسوز برای عاشق دارد، که سردی‌ها و سختی‌های زندگی مانند دارویی تسکین‌دهنده به نظر می‌رسند.
اگر آهو حصاری در بیابان کرد مجنون را
غزال از دورباش وحشت من دور می گردد
هوش مصنوعی: اگر آهو در بیابان دوری را برای خود محصور کند، عشق مجنون به غزال از دوری‌اش باعث می‌شود که ترس من از دوری او کم شود.
چرا از قامت خم می شود کم قوت پیران؟
اگر از حلقه گردیدن کمان پرزور می گردد
هوش مصنوعی: چرا پیری باعث خم شدن قامت انسان‌ها می‌شود؟ آیا اگر کمان قوی دور شود، خم نمی‌شود؟
ندارد اینقدر استادگی تعمیر احوالم
به گرد دامنی ویرانه ام معمور می گردد
هوش مصنوعی: این متن به این معناست که من نمی‌توانم به تنهایی وضعیت خود را بهبود ببخشم و نیاز دارم که کسی دیگر به من کمک کند. درواقع، اوضاع من به قدری خراب است که تنها با نیروی دیگران می‌توانم تغییر کنم.
چنان از پرتو منت گریزان است طبع من
که از مهتاب زخمم چون نمک ناسور می گردد
هوش مصنوعی: چنان روح من از نور حضرتت فراری است که زخم‌های من در برابر روشنایی ماه، مانند زخم نمک می‌شود و دردش افزایش می‌یابد.
همان جویای آوازه است خاک مسند آرایان
سر فغفور آخر کاسه فغفور می گردد
هوش مصنوعی: خاکی که جویای نام و آوازه است، در نهایت به خاک انسان‌های بزرگ و صاحب مقام تبدیل می‌شود و در آخر، تمامی ویژگی‌ها و عظمت آنها به خاک بازمی‌گردد.
به خود محتاج خواهد پست فطرت دردمندان را
طبیب از صحت بیمار خود رنجور می گردد
هوش مصنوعی: انسان‌هایی که به طبیعت پایین‌تری دارند، در مواقعی دچار درد و رنج می‌شوند و پزشکان برای درمان بیماران خود، از حال آنها ناراحت و آشفته می‌شوند.
عنان اختیار از دست بیرون می برد خست
عصاکش بر در دلها به پای کور می گردد
هوش مصنوعی: زمانی که انسان خستگی و ناتوانی را احساس می‌کند، کنترل زندگی‌اش از دستش خارج می‌شود و همانند فردی نابینا به سمت جایی می‌رود که نمی‌داند.
همان از خارخار حرص در زندان بود صائب
اگر دست سلیمان پایتخت مور می گردد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که حرص و طمع می‌تواند انسان را در زندان بیندازد، حتی اگر در موقعیت‌های بالایی قرار داشته باشد. اگر سلیمان هم در چنین وضعیتی بود، به اندازه‌ای کوچک و ناچیز به نظر می‌رسید که مانند موریانه در پایتخت زندگی می‌کرد. در واقع، اشاره به این دارد که مقام و ثروت نمی‌تواند جبران‌کننده حرص و میل شدید به کسب بیشتر باشد.
