برگردان به زبان ساده
سر هر کس که گرم از باده منصور می گردد
به چشمش چوب خشک دار نخل طور می گردد
هوش مصنوعی: هر کس که تحت تأثیر باده و خوشی قرار می‌گیرد، در چشمش مانند چوبی خشک و بی‌حالت به نظر می‌رسد.
سر دارالامان نیستی گردم، که هر موری
در آن مهمانسرا همکاسه فغفور می گردد
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به کسانی که در مکانی مهم و با ارزش هستند، اشاره دارد و می‌گوید که اگر تو در میان جمعی بزرگ و محترم نباشی، حتی یک مورچه هم در آنجا با یک پادشاه همکاسه خواهد شد. یعنی در دورانی که افراد بزرگ و مقام‌دار در کنار هم هستند، هر فردی می‌تواند به عظمت و احترام برسد.
چه خواهد شد من افتاده را از خاک برداری؟
کف دست سلیمان پایتخت مور می گردد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر کسی که در وضعیت نامناسبی قرار دارد، مورد مهر و محبت قرار گیرد و از خاک و ذلت و ناراحتی نجات یابد، ممکن است به عظمت و قدرتی برسد که همه چیز را تحت تأثیر قرار دهد. در واقع، اشاره به این دارد که بزرگی و رفعت او می‌تواند مانند سلیمان باشد که به یک مور هم توجه می‌کند و او را به جایگاه مهمی می‌رساند.
مگردان روی جرأت از دم شمشیر نومیدی
که آه سرد آخر مرهم کافور می گردد
هوش مصنوعی: از روی شجاعت دوری کن، زیرا در شرایط ناامیدی، شکایت و آه سرد به سادگی می‌تواند تبدیل به تسکین‌دهنده‌ای قوی و اثرگذار شود.
شکر از تلخکامان باز می گیری، نمی دانی
که تنگ شکرت آخر نصیب مور می گردد
هوش مصنوعی: شما از افرادی که تلخی را تجربه کرده‌اند، حس خوب و شادی را می‌گیری، اما نمی‌دانی که در نهایت همین شادی و نعمت به کسانی که نیازمندند، خواهد رسید.
کمان کهکشان از آتش آهم ملایم شد
کمان چین ابروی تو کی کم زور می گردد؟
هوش مصنوعی: آتش آه من باعث شده که کمان کهکشان نرم و ملایم شود، اما آیا کمان ابروهای تو به این راحتی کم‌زور می‌شود؟
تماشای ترا بر هیچ کس غیر از تو نپسندم
که گر این است حسن، آیینه چشم شور می گردد
هوش مصنوعی: من تماشای تو را بر هیچ کس دیگری نمی‌پسندم، زیرا اگر این زیبایی تو باشد، چشم‌هایم را به حسادت وا می‌دارد.
اگر یک لحظه از خال لب او چشم بردارم
سویدا در دل بیطاقتم زنبور می گردد
هوش مصنوعی: اگر برای یک لحظه از زیبایی لبان او دور شوم، درد و حسرتی در دل بی‌تابم پیدا می‌شود که مثل زنبور می‌نوشد و عذاب می‌آورد.
به فکر دامن دشت عدم گاهی که می افتم
به چشمم چار دیوار عناصر گور می گردد
هوش مصنوعی: گاهی که به یاد دامن بی‌نهایت دشت عدم می‌افتم، به نظرم می‌رسد که عناصر گیتی به شکل چهار دیواری از گور درمی‌آیند.
تلاش بزم بی کیفیت گردون مکن صائب
که جای جام می آنجا سر مخمور می گردد
هوش مصنوعی: در جستجوی موقعیت‌های بی‌ارزش و ناپایدار کوشش نکن، زیرا در آنجا نوشیدنی خوشمزه نمی‌تواند حالت شاداب و سرخوشی ایجاد کند.
