برگردان به زبان ساده
ز دامان ترم ریگ روان سیراب می‌گردد
نمک در دیده من پرده‌های خواب می‌گردد
هوش مصنوعی: از دامن مرطوب من، آب روان سیراب می‌شود و در چشمانم، نمک باعث می‌شود که پرده‌های خواب در هم بریزد.
چه کفر نعمت از من در وجود آمد نمی‌دانم
که در پیمانهٔ من خون شراب ناب می‌گردد
هوش مصنوعی: نمی‌دانم چرا به بی‌احساسی نسبت به نعمت‌هایم دچار شده‌ام، در حالی که در زندگی من چیزهای ارزشمندی وجود دارد که به زیبایی و شادابی می‌افزایند و حتی به مشکلاتم رنگ و بویی دیگر می‌دهند.
چنان از نالهٔ من بیستون را دل به درد آمد
که از پهلو به پهلو چون دل بی‌تاب می‌گردد
هوش مصنوعی: از شدت ناله‌هایم، دل بیستون به درد آمد؛ مثل دل بی‌تابی که در بین خواب و بیداری از یک پهلو به پهلوی دیگر می‌غلتد.
ز اقبال بلند من سکندر داغ‌ها دارد
که آب خضر در پیمانه‌ام خوناب می‌گردد
هوش مصنوعی: به خاطر خوش شانسی و مقام بلند من، اسکندر نیز آزارهایی متحمل شده است؛ چرا که با وجود نعمت‌هایی که دارم، درون قلبم درد و غمی وجود دارد که مانند آب خضر (نماد زنده‌مانی و ابدیت) در ظرف وجودم به عذاب بدل شده است.
رخش از قبله برگردد، به خود هرکس که روی آرد
کند هرکس ز خود قالب تهی محراب می‌گردد
هوش مصنوعی: اسب اگر از قبله فاصله بگیرد، هر کسی که به خود توجه کند، نهایتاً از خود بی‌خود می‌شود و در واقع به حالت عبادت درمی‌آید.
به هر منزل که آن خورشید تابان پرتو اندازد
به چشم روزن غمخانه من آب می‌گردد
هوش مصنوعی: هر جا که نور آن خورشید تابان بتابد، دل gloomy من هم شاداب و سرزنده می‌شود.
ز حسن بحر یکتایی نظر بازی خبر دارد
که بر گرد سر هر قطره چون گرداب می‌گردد
هوش مصنوعی: زیبایی بی‌نظیر هر قطره از دریا، در حقیقت بر این نکته تأکید دارد که مثل یک گرداب، زیبایی آن در اطرافش می‌چرخد و همه چیز را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
مکن خشک ای سپهر بی‌مروت چشم مجنون را
کز این سرچشمه چندین کاروان سیراب می‌گردد
هوش مصنوعی: ای آسمان بی‌رحم، چشم مجنون را خشک نکن! زیرا از این چشمه، کاروان‌های زیادی سیراب می‌شوند.
چه افتاده است چون پروانه بر آتش زنم خود را؟
که کار من تمام از پرتو مهتاب می‌گردد
هوش مصنوعی: چرا همچون پروانه‌ای که به آتش نزدیک می‌شود، خود را بسوزانم؟ زیرا همه‌چیزِ من تحت تأثیر نور ماه قرار دارد.
غبارآلود امکان را صفا در بی‌خودی باشد
که دریا باعث آرامش سیلاب می‌گردد
هوش مصنوعی: در حالتی که خود را از دنیا جدا کنیم و به بی‌خودی برسیم، می‌توانیم به آرامش واقعی دست یابیم. همانطور که دریا می‌تواند موج‌های خروشان را آرام کند، این حالت هم به ما کمک می‌کند تا از آشفتگی‌ها دور شویم.
مده دامان اکسیر قناعت را ز کف صائب
که خاکستر به قانع بستر سنجاب می‌گردد
هوش مصنوعی: دامان اکسیر قناعت را رها نکن، زیرا حتی خاکستر نیز در حالتی می‌تواند تبدیل به بستری برای سنجاب‌ها شود.
