برگردان به زبان ساده
شوخی میخانه از محراب می باید کشید
از سراب خشک، ناز آب می باید کشید
هوش مصنوعی: در محیط شاد و پر از نشاط میخانه، باید از روحانیت و تقوا فاصله گرفت و زندگی را همان‌طور که هست، تجربه کرد. از یک منبع کم آب و خشک هم، باید لذت و شادی را استخراج کرد.
صحبت آیینه رویان زنگ از دل می برد
باده روشن شب مهتاب می باید کشید
هوش مصنوعی: گفتگو با زیبا رویان غم و غصه‌ها را از دل دور می‌کند و در شب‌های روشنی که مهتاب می‌تابد، باید شراب نوشید.
می کند کار می و مطرب سرود بلبلان
وقت گل دست از شراب ناب می باید کشید
هوش مصنوعی: در زمان شکفتن گل‌ها و آواز بلبل‌ها، باید از نوشیدن شراب ناب دست برداشت و به کار موسیقی و خوشگذرانی پرداخت.
وسعت دریا پریشان می کند زلف حواس
خویش را در حلقه گرداب می باید کشید
هوش مصنوعی: گستردگی دریا باعث گیجی و سردرگمی حواس ما می‌شود، به همین خاطر باید آنها را در چالش‌های زندگی متمرکز کنیم.
تاب آلایش ندارد دامن پاک فنا
از دوعالم دست و دل را آب می باید کشید
هوش مصنوعی: معنای این بیت به بیان این نکته می‌پردازد که دامن پاک و بی آلایش، نمی‌تواند به زشتی‌ها و آلودگی‌های دنیای فانی آغشته شود. برای حفظ پاکی و صداقت، باید دل و جان را از هر گونه آلودگی پاک کرد و به آب زلالی مانند آب، طهارت و پاکی را برگردانیم.
آه ازین شورش که ناز دولت بیدار را
از سبک قدران سنگین خواب می باید کشید
هوش مصنوعی: آه از این شور و هیجان که باید برای بیدار کردن ناز و زیبایی دولتی که خوابش سنگین است، زحمت کشید.
دامن سیماب را آیینه نتواند گرفت
دست از اصلاح دل بیتاب می باید کشید
هوش مصنوعی: نمی‌توان با آینه، دامن سیماب را گرفت. برای اصلاح دل پریشان، باید از خود دوری جست.
هیچ طاعت همچو احیای زمین مرده نیست
باده را در گوشه محراب می باید کشید
هوش مصنوعی: هیچ عبادتی به اندازه زنده کردن زمین مرده ارزش ندارد، بنابراین باید در کنار عبادت، از خوشی زندگی نیز بهره‌برداری کرد.
با گلوی تشنه نتوان رفت راه نیستی
از دم تیغ شهادت آب می باید کشید
هوش مصنوعی: برای عبور از مسیر عدم و نیستی، نمی‌توان با گلوئی تشنه پیش رفت؛ باید از تیغ شهادت نوشید و جان را فدای حقیقت کرد.
می کند گوش گران کوته زبان خلق را
سد آهن پیش این سیلاب می باید کشید
هوش مصنوعی: گوش‌های حساس و کوتاه‌فهم مردم را باید در برابر این سیلاب عظیم، مانند دیواری از آهن محافظت کرد.
در طریق سعی می باید نفس را سوختن
سرمه ای در چشم سنگین خواب می باید کشید
هوش مصنوعی: برای رسیدن به موفقیت، باید تلاش کرد و سختی‌ها را تحمل نمود، مانند اینکه برای بیدار کردن کسی که عمیقاً خوابش برده، باید از دارویی خاص استفاده کرد.
تا چو خورشید درخشان مطلعی رنگین کنی
از شفق صد کاسه خوناب می باید کشید
هوش مصنوعی: برای آنکه مانند خورشید درخشان و زیبا جلوه‌گری کنی، لازم است که راهی دشوار و پر از زحمت را طی کنی و از ناملایمات زیادی بگذری.
تا شوی سرحلقه نازک خیالان چون کمر
روزگاری مشق پیچ وتاب می باید کشید
هوش مصنوعی: برایت لازم است که برای به اوج رسیدن و تبدیل شدن به بهترین در جمع افراد لطیف و خیال‌پرداز، همچون کمر که شکلی خاص دارد، تجربیات و مهارت‌های خود را به‌دقت پرورش دهی.
تا نگردیده است خاکت کوزه از شور جنون
انتقام از چرخ چون دولاب می باید کشید
هوش مصنوعی: وقتی که خاک تو به کوزه تبدیل نشده، باید از هیجان و شور انتقام، مانند چرخ و دولاب بسوی هدف خود پیش بروی.
چون بدخشان سنگ خود را لعل کردن سهل نیست
منت خورشید عالمتاب می باید کشید
هوش مصنوعی: تبدیل سنگ‌های بدخشان به لعل کار آسانی نیست، بلکه برای رسیدن به چنین هدفی باید صبر و تلاش زیادی مانند تابش نور خورشید را به جان خرید.
کشتی دل جز سبکباری ندارد بادبان
دامن رغبت ز خورد و خواب می باید کشید
هوش مصنوعی: کشتی دل تنها زمانی پیشرفت می‌کند که از بار اضافی خالی باشد. برای رسیدن به خواسته‌ها و آرزوها، باید از خواب و آسایش خود بگذرید و تلاش کنید.
با دهان خشک در آغوش دریا چون صدف
انتظار گوهر نایاب می باید کشید
هوش مصنوعی: با دهانی خشک و تشنه در آغوش دریا، مثل صدفی که منتظر پیدا کردن گوهر ارزشمندی است، باید صبر و انتظار کشید.
سینه گرمی به دست آور، و گرنه نازها
از سمور و قاقم و سنجاب می باید کشید
هوش مصنوعی: اگر دلی گرم و شاداب پیدا کنی، زندگی‌ات شیرین‌تر خواهد شد؛ وگرنه برای لذت بردن از زیبایی‌ها و ناز و نوازش‌های زندگی، باید سختی‌ها و کمبودها را تحمل کنی.
یا نمی باید کمر بستن درین دریا چو موج
یا گلیم خار وخس از آب می باید کشید
هوش مصنوعی: در این دنیا مانند دریا، نباید به خود زحمت بدهی و در کارها سختی کشی؛ بلکه باید به آسانی و با حوصله پیش بروی و مشکلات را به سادگی پشت سر بگذاری.
در دل شبها به عذر روسیاهی گاه گاه
قامتی چون شمع در محراب می باید کشید
هوش مصنوعی: در دل شبها، به خاطر شرم و ننگ، گاهی باید بلند شد و مانند شمعی در محل عبادت ایستاد.
غوطه زن در بحر حیرت، ورنه از هر موجه ای
همچو ماهی وحشت قلاب می باید کشید
هوش مصنوعی: در دل دریاى حیرت غرق شده‌ام، وگرنه از هر موجی مانند یک ماهی وحشت‌زده باید قلاب کشید.
چاره دردسر عقل است صائب درد می
صندلی بر جبهه زین سیلاب می باید کشید
هوش مصنوعی: راه حل مشکلات، همان عقل و خرد است. آدمی باید به جای نشستن و ناله کردن، با فکر و تدبیر خود بر مشکلات فائق آید و از سیلاب بحران‌ها عبور کند.
