برگردان به زبان ساده
بهر قطع گفتگو تیغ زبانت داده اند
تو گمان داری که از بهر بیانت داده اند
هوش مصنوعی: به تو اجازه دادهاند که به راحتی سخن کنی، اما این طور نیست که بخواهند صدایت را برای بیان کردن افکارت بلند کنند؛ بلکه به منظور خاموش کردن دیگران و قطع گفتوگو به تو تیغ زبان دادهاند.
مهر زن بر لب چو مینا، معرفت کم خرج کن
از چه رو بنگر به این تنگی دهانت داده اند
هوش مصنوعی: زبان زن، مانند زبان مینا، نرم و شیرین است. بنابراین، درک و شناخت در این زمینه را با صرف هزینه کم انجام بده و به چه دلیل، بر این موضوع توجه کن که به تو مالکیت محدودی در بیان خود دادهاند.
شارع عام دو صد گفتار باطل کرده ای
رخنه سهلی که از بهر بیانت داده اند
هوش مصنوعی: تو در خیابان عموم به راحتی حرفهای بیپایه و گمراهکنندهای زدی که راهی آسان برای بیان حقیقتی است که در اختیارت گذاشتهاند.
چهره پردازان ترا پرگو اگر می خواستند
از چه رو پیمانه ای همچون دهانت داده اند؟
هوش مصنوعی: اگر زیباییسازان تو میخواستند از چه دلیلی چنین پیمانهای مشابه دهانت به تو دادهاند؟
پرده پوشیده رویان حقایق را مدر
ره چو باد صبح اگر در گلستانت داده اند
هوش مصنوعی: اگر صبحگاهی نسیم ملایمی بر سرزمین شما وزیده و پردههای ذهنی را از حقایق کنار بزند، میتوانی زیباییهای واقعی را در گلستان زندگیات ببینی.
طفل را از بیضه عنقا تسلی کرده اند
عافیت در زیر گردون گر نشانت داده اند
هوش مصنوعی: کودک را از دل پرندهای mythical (که به آن عنقا گفته میشود) دلجویی کردهاند و آرامش را در زیر آسمان نشان او دادهاند.
گریقین گردد ترا، خواهی زخجلت آب شد
آنچه از الوان نعمت بی گمانت داده اند
هوش مصنوعی: هرگاه از شرم و خجالت به خود درآیی، بدان که آنچه به تو از رنگهای نعمت بیتردید عطا شده، به خاطر تو خواهد بود.
تا ببینندت چه می سازی درین عبرت سرا
چند روزی سر برای امتحانت داده اند
هوش مصنوعی: برای مدتی به این دنیا آمدهای تا ببینند چه کارهایی انجام خواهی داد و چه درسی از تجربیات میگیری.
شکر حق کن، ذکر حق بشنو درین بستانسرا
چون گل و سوسن ازان گوش و زبانت داده اند
هوش مصنوعی: شکر نعمتهای خدا را بجا آور و یاد او را بر زبان داشته باش. در این باغ پر از نعمتها، مانند گل و سوسن، گوشت و زبانت به تو عطا شدهاند تا از زیباییها بهرهمند شوی.
گر توانی سیر در مصر وجود خویش کرد
جنس یوسف کاروان در کاروانت داده اند
هوش مصنوعی: اگر بتوانی در عمق روح و وجود خود سفر کنی، مانند یوسف که در کاروانها جاذبه و زیبایی دارد، این زیبایی و جذابیت نیز به تو داده شده است.
از تو می بالد به خود صد پیرهن مصر وجود
کز عزیزی این جهان و آن جهانت داده اند
هوش مصنوعی: از تو به خود می بالد صد پیراهن مصر که به خاطر عزیزان، این دنیا و آن دنیا را به تو دادهاند.
پا منه از راه بیرون همچو طفل نی سوار
گر به ظاهر در کف خواهش عنانت داده اند
هوش مصنوعی: از راه بیرون نرو و به شوقی که در ظاهر حس میکنی، فریب نخور. درست مانند کودکانی که سوار بر نی هستند و نمیدانند چه خطراتی در انتظارشان است.
زیر بال توست دولتها دل خود را مخور
چون هما روزی اگر از استخوانت داده اند
هوش مصنوعی: زیر سایه و حمایت تو، قدرتها و حکومتها قرار دارند. دل خود را به خاطر آنها نباز، زیرا روزی که تو همچون یک پرنده بزرگ از آنها پرواز کنی، شاید دیگر نیازی به ماندن در قید و بندهای آنها نداشته باشی.
شکوه از بی حاصلی چون سرو کفر نعمت است
خط آزادی ز تاراج خزانت داده اند
هوش مصنوعی: انتقاد از بیفایدگی مانند سرودن دربارهٔ بینفعی است؛ به همین دلیل، از آزادی حقیقی خود دست نزنید که این به سادگی از دست دادن ارزشهای گرانبهایی است که در اختیارتان قرار دارد.
آب اگر بر آتش شهوت زنی همچون خلیل
در دل دوزخ بهشت جاودانت داده اند
هوش مصنوعی: اگر بر آتش شهوت خود کنترل و تسلط داشته باشی، مانند ابراهیم خلیل که در دل آتش حفظ شد، بهشتی جاودانی نصیبت خواهد شد.
گر نمی خواهند کز زیر فلک بیرون روی
جا چرا چون تیر در بحر کمانت داده اند؟
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهند که تو از این جهان خارج شوی، پس چرا مانند تیری که در کمان قرار دارد، تو را در این دنیای وسیع رها کردهاند؟
چون سکندر با سیاهی صلح کن از آب خضر
کز فراق دوستان خط امانت داده اند
هوش مصنوعی: اگر به مانند سکندر با darkness ارتباط برقرار کنی، از آب خضر بهرهمند میشوی که در آن به خاطر جدایی از دوستان، وعدهای از امانت بیان شده است.
نیست ممکن پخته گردد بی دویدن اسب خام
سرمکش چندی گر از خامی عنانت داده اند
هوش مصنوعی: بدون تلاش و کوشش، نمیتوان به بلوغ و کمال رسید؛ اگر مدتی از خامیات دور شویم، ممکن است که به توجیه و درک بهتری برسیم.
چند فرمانبر ترا ای بنده فرمان پذیر
از حواس آشکارا و نهانت داده اند
هوش مصنوعی: چندین افرادی که مطیع تو هستند، ای بندهای که به فرامین عمل میکنی، از طریق احساسات واضح و همچنین آنچه در دل داری، به تو هدایت کردهاند.
صائب از همصحبتان بگذر به تنهایی بساز
کز قلم در کنج خلوت همزبانت داده اند
هوش مصنوعی: ای صائب، از همراهان و همصحبتان دوری کن و به تنهایی زندگی کن، زیرا در گوشه خلوت و در سکوت، کلمات و فکرهایت میتوانند همسرت باشند.