برگردان به زبان ساده
ماند دلتنگ آن که باغ دلگشای خود نشد
دربدر افتاد هر کس آشنای خود نشد
هوش مصنوعی: کسی که نتوانسته به آرامش و شادی برسد، همچنان دلتنگ و غمگین باقی مانده است. هر انسانی که در جستجوی دوستی و آشنایی است، در نهایت به مشکلات و بیپناهی میافتد و نتوانسته با همنوعان خود ارتباط برقرار کند.
می کند در ناخنش نی، پرده بیگانگی
هر که از پهلوی لاغر بوریای خود نشد
هوش مصنوعی: کسی که از درد و رنجهای زندگی خود نتوانسته به درستی عبور کند و خود را قوی کند، به راحتی احساس بیگانگی خواهد کرد. در واقع، این فرد نمیتواند به خوبی با دیگران ارتباط برقرار کند و به دنیا نزدیک شود.
شد بیابان مرگ غفلت رهروی کز پیچ و تاب
در بیابان طلب زنجیر پای خود نشد
هوش مصنوعی: در سرزمین پرتگاههای غفلت، کسی که در جستجوی حقیقت است، در مییابد که پیچیدگیهای دنیا او را اسیر کرده و مانع حرکتم شده است.
سفره گردون ندارد لقمه ای بی زهر چشم
سیر شد از زندگی هر کس گدای خود نشد
هوش مصنوعی: زندگی به هیچکس بدون زحمت و تلاشی چیزی نمیدهد و هر کسی اگر برای خودش تلاش نکند، هرگز سیر نخواهد شد.
تا قیامت در حجاب ظلمت جاوید ماند
هر که از سوز درون شمع سرای خود نشد
هوش مصنوعی: هر کس که نتواند درد و سوز درون خود را احساس کند و با آن مواجه شود، تا ابد در تاریکی و غفلت خواهد ماند.
آشنای خویش گشتن در وطن افتادن است
در غریبی ماند هر کس آشنای خود نشد
هوش مصنوعی: آشنایی با دوستان و نزدیکان در وطن به معنای این است که در آنجا احساس راحتی و تعلقخاطر داریم، ولی اگر کسی نتواند با خودیهایش ارتباط برقرار کند، در واقع در دل خود غریب و بییار خواهد بود.
دوزخ دربسته ای با خود به زیر خاک برد
هر که در اینجا بهشت دلگشای خود نشد
هوش مصنوعی: هر کسی که در این دنیا نتوانسته بهشت خوشایند خود را تجربه کند، عاقبت یک جهنم پنهان با خود به زیر خاک میبرد.
وای بر پیری که از بار گران زندگی
ماه عید عالم از قد دوتای خود نشد
هوش مصنوعی: پیری را دریغ بر آن که از سنگینی زندگی و مشکلاتش نتوانسته در روز عید، حال و هوای دلنشینی پیدا کند و نتوانسته از بار زندگی خود را سبک کند.
در رضای حق بود صائب بهشت جاودان
وای بر آن کس که بیرون از رضای خود نشد
هوش مصنوعی: صائب معتقد است که تنها در رضایت خداوند میتوان به خوشبختی ابدی دست یافت. افراد ناسپاس و کسانی که به دنبال رضایت خداوند نیستند، در واقع از این خوشبختی دور ماندهاند.