برگردان به زبان ساده
از ملامت عاقبت مجنون بیابان گیر شد
از زبان خلق پنهان در دهان شیر شد
هوش مصنوعی: در نهایت، به خاطر تنگ نظری و انتقادات مردم، مجنون که در بیابان زندگی می‌کرد به فردی پنهان و ساکت تبدیل شد، گویی در دلش نیرویی قوی چون شیر نهفته است.
می فزاید هایهوی می پرستان را سرود
شورش مجنون زیاد از ناله زنجیر شد
هوش مصنوعی: شراب‌خواران با فریاد و جنون خود به شور و شوق افزوده‌اند و حالا ناله‌های زنجیر، آن‌ها را بیشتر به شورش و طغیان وامی‌دارد.
در تماشاگاه عالم دیده حیران ما
واله یک نقش چون آیینه تصویر شد
هوش مصنوعی: در مکانى که همه چیز را مشاهده می‌کنیم، چشمان ما به شدت متحیر و شگفت‌زده هستند. تصویری که مانند آینه، ما را مجذوب خود کرده است.
شبنم از دامان گلها خون بلبل را نشست
کی به شستن می رود خونی که دامنگیر شد؟
هوش مصنوعی: شبنم از گلها جمع شده و خون بلبل در آن‌ها نشسته است. چه زمانی قرار است خونی که دردسرساز شده، شسته شود؟
دل زبی اشکی به مژگان می رساند خویش را
می مکد انگشت خود را طفل چون بی شیر شد
هوش مصنوعی: دل با اشک چشم بی‌تابی می‌کند و کودک مثل زمانی که از شیر محروم می‌شود، انگشت خود را می‌مکد.
آبهای مرده می گردد نصیب جویبار
در گلو گردد گره اشکی که بی تأثیر شد
هوش مصنوعی: آبهای راکد به جویبار می‌رسند و گلو به گره اشکی تبدیل می‌شود که دیگر تأثیری ندارد.
حلقه ماتم شد از هجران او آغوش من
دیده حسرت شود دامی که بی نخجیر شد
هوش مصنوعی: از دوری او قلبم پر از غم و اندوه شده و آغوش من به جای خوشی، به حسرت تبدیل شده است؛ دامی که بدون شکار باقی مانده، احساس تنهایی و فقدان می‌کند.
گفتم از خاموشی من خون رحم آید به جوش
عذر من از بی زبانی عاقبت تقصیر شد
هوش مصنوعی: گفتم که اگر ساکت بمانم، احساسات و دردهای درونم به شدت بروز خواهد کرد. اما در عوض، به دلیل ناتوانی در بیان احساساتم، همه تقصیرات به گردن من خواهد افتاد.
زود در روشندلان صحبت سرایت می کند
آب با آن لطف، خونریز از دم شمشیر شد
هوش مصنوعی: صحبت روشنفکران به سرعت در دل‌های مردم تأثیر می‌گذارد، مانند آب که با لطافت و نرمی به جریان می‌افتد، حتی اگر به ظاهر خطرناک و خونی باشد، مانند اثر کارکرد تیغ شمشیر.
شد ز آزادی زبان ناقصان بر من دراز
عید طفلان است چون دیوانه بی زنجیر شد
هوش مصنوعی: از آزادی بیان افرادی که ناقص‌العقل هستند، بر من تاثیر زیاد و عمیق گذاشته است. عید کودکان شاد و خوشحالی است، همانند دیوانه‌ای که بدون زنجیر و بند آزاد است.
نیست از نور حقیقت هیچ چشمی بی نصیب
از که رو پنهان کند حسنی که عالمگیر شد
هوش مصنوعی: هیچ چشمی از نور حقیقت بی‌نصیب نیست، زیرا کسی که زیبایی‌اش را از دید دیگران پنهان کند، به نوعی خود را در معرض توجه و معرفت جهانی قرار داده است.
تشنه دیدار را سیراب کردن مشکل است
صائب از نظاره خوبان نخواهد سیر شد
هوش مصنوعی: آب دادن به کسی که آرزوی دیدار دارد، کار سختی است. صائب، کسی که خوبان را می‌بیند، هرگز از دیدن آن‌ها سیر نخواهد شد.
