برگردان به زبان ساده
با ما سبب کینه گردون دغا چیست؟
تقصیر چه و جرم کدام است و خطا چیست؟
هوش مصنوعی: چرا آسمان با ما این همه کینه و دشمنی دارد؟ تقصیر ما چیست و چه گناهی کرده‌ایم که این همه بدی نثار ما می‌شود؟
امید خطا نیست چو در شست کماندار
اندیشه جستن ز سر تیر قضا چیست؟
هوش مصنوعی: امید اشتباه نیست چون فکر کردن به امکان تغییر سرنوشت شبیه به انتظار برای خروج تیر از دستان کماندار است.
آن غنچه اگر چاک گریبان نگشاید
در جیب نسیم سحر و باد صبا چیست؟
هوش مصنوعی: اگر آن غنچه دلش را باز نکند و از خود زیبایی‌اش را نشان ندهد، پس معنای وجودش در جیب نسیم صبحگاهی و باد ملایم چیست؟
چون وعده سست تو به امید خلاف است
چندین گره سخت بر آن بند قبا چیست؟
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی به بی‌اعتباری وعده‌های ناپایدار و به امیدی که به آنها بسته شده اشاره دارد. شاعر می‌گوید که انتظار و امید به تحقق این وعده‌های سست، فقط پیچیدگی و سختی بیشتری به مسائل اضافه می‌کند. در واقع، وقتی که اعتماد به قول‌ها وجود ندارد، تمام تلاش‌ها و انتظارها بی‌فایده خواهد بود.
در دست دوا چاره هر درد نهان است
دردی که دوا باعث آن است دوا چیست؟
هوش مصنوعی: در دستان دارو، راه حلی برای هر درد پنهان وجود دارد، اما اگر خود آن درد ناشی از همان دارو باشد، آن وقت دارو چه کمکی می‌تواند بکند؟
شد ریگ زمین گیر درین وادی پر خار
ای راهروان چاره این آبله پا چیست؟
هوش مصنوعی: در این دشت پر از زندان‌های سفت و خاردار، زمین به قدری ناهموار است که پاهایم زخم کرده و آسیب دیده‌اند. ای افرادی که در این مسیر قدم می‌زنید، چه راه حلی برای این زخم‌ها دارید؟
عسی به یکی سوزن ازین راه فرو ماند
مسواک و عصا، شانه و تسبیح و ردا چیست؟
هوش مصنوعی: شاید یک سوزن بتواند از این مسیر عبور کند، اما لوازم دیگر مانند مسواک، عصا، شانه، تسبیح و ردا چه کاره‌اند؟
بی درد طلب، همرهی خضر وبال است
گر درد طلب هست، غم راهنما چیست؟
هوش مصنوعی: اگر بی‌درد به دنبال راهنمایی خضر باشی، این درخواست به ضررت خواهد بود. اما اگر درد طلب وجود داشته باشد، دیگر غم و اندوه چه راهنمایی می‌تواند باشد؟
رسم است که از جوش ثمر شاخ شود خم
ای پیر، ترا حاصل ازین قد دو تا چیست؟
هوش مصنوعی: رسم بر این است که هرچه که درختی رشد کند، میوه‌اش هم نمایان می‌شود. ای پیر، از این قامت بلند تو چه بهره‌ای حاصل شده است؟
چون بوسه حرام است به کیش تو ستمگر
ای دشمن دین این دو لب بوسه ربا چیست؟
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه بوسه در باور و مذهب تو نادرست است، ای ستمگر و دشمن دین، این دو لب که بوسه را می‌گیرند چه معنایی دارند؟
کاهی که بود در ته دیوار، چه داند
کاندازه بیطاقتی کاهربا چیست؟
هوش مصنوعی: کاهی که در پایین دیوار قرار دارد، چگونه می‌تواند بفهمد که میزان تحمل آب این دیوار چقدر است؟
صائب ز گل و خار جهان دست نگه دار
در دامن این دشت به جز زهرگیا چیست؟
هوش مصنوعی: زندگی را با زیبایی‌ها و سختی‌های آن در نظر بگیر. در این دشت، چه چیزی غیر از تلخی‌ها و مشکلات وجود دارد؟ بهتر است دست از جستجوی خاطرات تلخ برداریم و به زیبایی‌های موجود توجه کنیم.
