برگردان به زبان ساده
طفل بازیگوش ما زین خاکدان دل برنداشت
دست در مهد لحد از مهره گل برنداشت
هوش مصنوعی: بچه‌ی شاد و بازیگوش ما از این دنیای خاکی دل نکنده و در آغوش مرگ نیز از محبت و لطافت اینجا دست برنداشته است.
تا لب خواهش گشودم راه روزی بسته شد
طبع فیاض کرم، ابرام سایل برنداشت
هوش مصنوعی: زمانی که زبان به خواسته‌هایم باز کردم، روزی و روزگار نیز برایم بسته شد. طبیعت بخشنده کرم، با اصرار و درخواست من مخالفت کرد.
دور باش ناز لیلی هر قدر افشاند دست
گرد مجنون دست از دامان محمل برنداشت
هوش مصنوعی: هر چقدر هم که ناز و فریب لیلی دور باشد و محفل خوشی بپراکند، مجنون هرگز دست از دامان او برنداشت.
بار بر دلها شود در پله افتادگی
هر که در ایام دولت باری از دل برنداشت
هوش مصنوعی: کسی که در زمان خوشی و کامیابی، بار و مسئولیتی از دل خود برنی‌داشت و به دیگران کمک نکرد، در روزهای سخت و دشواری، دلی توانا و پشتیبانی نخواهد داشت.
من چسان از زلف او کوتاه سازم دست خویش؟
شانه دست خشک ازان مشکین سلاسل برنداشت
هوش مصنوعی: چگونه می‌توانم دستان خود را از زلف او جدا کنم؟ وقتی که شانه‌ای از جنس سخت نمی‌تواند از آن زنجیرهای سیاه جدا شود.
بود از دلبستگی، از راه خونخواهی نبود
خون ما گردست از دامان قاتل برنداشت
هوش مصنوعی: از روی علاقه و وابستگی، ما به دنبال انتقام نیستیم؛ زیرا خون ما از دست قاتل جدا نشده و به او بازنمی‌گردد.
از مآل سعی ما بی حاصلان دارد خبر
هر سبکدستی که تخم افشاند و حاصل برنداشت
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که هر کسی که بی‌هدف و بی‌برنامه تلاش کند، در نهایت نتیجه‌ای نخواهد گرفت. تلاش‌های بی‌معنا و نابجای ما، خبر از سرانجام‌های ناامیدکننده می‌دهد، درست مانند کسی که دانه می‌کارد اما حاصل نمی‌گیرد.
شد زمین گیر از علایق، جان گردون سیر ما
کشتی ما از گرانی دل ز ساحل برنداشت
هوش مصنوعی: جان گردون به خاطر علایقش در زمین گیر و گرفتار شده است و دل ما به دلیل فشارها و مشکلات نتوانسته از ساحل آرامش به سفر و حرکت بپردازد.
نیست غیر از دست فیاضی که بخشد بی سؤال
ابر سیرابی که آب از روی سایل برنداشت
هوش مصنوعی: تنها دستان پربرکت و بخشنده‌ای وجود دارد که بدون هیچ پرسشی عطا می‌کند، همان‌طور که ابر سیراب می‌شود و آب را از روی زمین برنمی‌دارد.
شد ز وصل کعبه بی قطع بیابان کامیاب
راه پیمایی که دست از دامن در برنداشت
هوش مصنوعی: کسی که برای رسیدن به کعبه و زیارت آن مصمم است، بدون آنکه از مسیر کوتاه بیاید یا از تلاش دست بکشد، با کامیابی و شادکامی به هدفش می‌رسد.
طوق قمری حلقه بیرون در شد سرو را
گردن آزادگان بار سلاسل برنداشت
هوش مصنوعی: گنجشک‌های قمری نشانه آزادی و زیبایی‌اند، در حالی که سرو، نماد بزرگی و بلندی است. در اینجا به این نکته اشاره می‌شود که آزادگان تحت هیچ قید و زنجیری نیستند، و حتی بزرگ‌ترین و باوقارترین انسان‌ها نیز از بار این زنجیرها رها هستند.
قانع از گوهر به کف گردید در بحر وجود
هر که صائب عبرت از دنیای باطل برنداشت
هوش مصنوعی: کسی که تنها به داشته‌های مادی خود قانع باشد و از عمق وجود خود غافل بماند، در واقع از بحر حقیقی زندگی دور شده است. او از دنیای فانی و بی‌اعتبار عبرت نمی‌گیرد و نمی‌تواند به حقیقت وجود پی ببرد.
