برگردان به زبان ساده
دلبر از دل نیست غافل، دل اگر آگاه نیست
شاه با تخت است دایم، تخت اگر با شاه نیست
هوش مصنوعی: دلبر همواره از دل غافل نیست، اما اگر دل آگاه نباشد، شاه همیشه بر تخت خود نشسته است، حتی اگر تخت خالی باشد و شاه در آن نباشد.
کوه نتوانست پیچیدن عنان سیل را
سالکان را کعبه و بتخانه سنگ راه نیست
هوش مصنوعی: کوه نتوانست جلوی خروش سیل را بگیرد، زیرا سالکان به سوی کعبه و مکانهای مقدس میروند و راهی برای سنگریزهها وجود نخواهد داشت.
در دبستان، لوح هیهات است ماند رو سفید
در جهان آفرینش سینه ای بی آه نیست
هوش مصنوعی: در مدرسه، لوحی که نشاندهنده دستاوردهای انسان باشد، به یادگار میماند. در دنیا، کسی که از غم و درد خالی است و آهی در دل ندارد، واقعاً درخشان و سربلند به نظر میرسد.
خانه من چون صدف از گوهر خود روشن است
گل به چشم روزنم از آفتاب و ماه نیست
هوش مصنوعی: خانه من مانند صدفی است که از گوهر درونش میدرخشد؛ گلها در چشم من از تابش آفتاب و ماه نیستند.
حلقه بیجا می زند بر در نوای بلبلان
بوی گل را در حریم بی دماغان راه نیست
هوش مصنوعی: حلقهای که بدون علت بر در نواهای بلبلان نواخته میشود، نشاندهنده این است که در فضای افرادی که فاقد درک و احساس هستند، جایی برای بوی خوش گل نیست.
سد راه ما نگردد مهر دنیای خسیس
مانع پرواز ما چون چشم، برگ کاه نیست
هوش مصنوعی: محبتهای دنیوی نمیتواند مانع پیشرفت و پرواز ما شود، زیرا مانند برگ کاه بیاثر است و ما را متوقف نمیکند.
چون شبان بیدار باشد، گله گو در خواب باش
آدمی را دیده بانی چون دل آگاه نیست
هوش مصنوعی: وقتی شبان بیدار است، گله در خوابند؛ اما آدمی که دلش آگاه نیست، نمیتواند مانند گله در آسایش باشد.
کار مردان نیست با نامرد گردیدن طرف
ورنه دستم از گریبان فلک کوتاه نیست
هوش مصنوعی: تنها درگیر شدن با افرادی نادرست و بیاعتبار، کار مردان واقعی نیست؛ در غیر این صورت، من هیچگاه از چنگال سرنوشت رها نخواهم شد.
در بساط خامشان باشد مگر مغز سخن
ورنه حرفی غیر حرف پوچ در افواه نیست
هوش مصنوعی: در بین افراد نادان، تنها نکتهای که اهمیت دارد، اصل و محتوای سخن است وگرنه جز گفتار بیمعنا و توخالی، چیزی در میان نیست.
هیچ خاری در بساط هستی از اخلاق بد
دامن جان را شلاین تر ز حب جاه نیست
هوش مصنوعی: هیچ چیز در زندگی به اندازه اخلاق بد نمیتواند به روح و جان انسان آسیب بزند. محبت به مقام و جایگاه اجتماعی نمیتواند جایگزین خوبی برای رفتارهای درست باشد.
صائب از گرد علایق صفحه دل را بشوی
زان که هر ناشسته رو را ره درین درگاه نیست
هوش مصنوعی: صائب میگوید که دل خود را از وابستگیها پاک کن، زیرا هیچ کس که دلش پاک نیست، نمیتواند وارد این درگاه شود.