برگردان به زبان ساده
دل به دست آن نگار شوخ و شنگ افتاده است
طفل بازیگوش را آتش به چنگ افتاده است
هوش مصنوعی: دل من به دست آن معشوقه زیبای شاد و شیطون افتاده است، مانند کودکی که در بازیاش آتش را گرفته و گرفتار شده است.
یک جهان کام از دهان نوخطی دارم طمع
وقت من در عاشقی بسیار تنگ افتاده است
هوش مصنوعی: من به اندازهای که عشق و احساسات را تجربه کردهام، از گفتار و نوای زیبا و تازهای بهرهمندم. اما اکنون زمانم برای عشق ورزیدن بسیار کم شده است.
جامه در نیل مصیبت زن که آن چشم کبود
چون بلای آسمان، فیروز جنگ افتاده است
هوش مصنوعی: لباسی بپوش که نشان از اندوه و مصیبت دارد، زیرا آن چشم کبود مثل بلای آسمانی است که در میدان جنگ به زمین افتاده.
در میان دارد دل تنگ مرا آسودگی
این شرر در ساعت سنگین به سنگ افتاده است
هوش مصنوعی: دل بیقرار من در میان خود، آرامش را احساس نمیکند؛ این شعله در این ساعت سخت، به سنگی سرد برخورد کرده و خاموش شده است.
حال دل در حلقه آن زلف می داند که چیست
هر مسلمانی که در قید فرنگ افتاده است
هوش مصنوعی: دل از زیبایی آن زلف مطمئن است و میداند چه حالتی دارد کسی که در دام عشق خارجی گرفتار شده است.
از حضور دل مرا در دامن صحرا مپرس
دامن معشوق عاشق را به چنگ افتاده است
هوش مصنوعی: از من نپرس که دل من چه احساسی در دامن صحرا دارد، چون دامن معشوق در دست عاشق است و او را به خود مشغول کرده است.
در صدف دارد خبر از اضطراب گوهرم
بحرپیمایی که در کام نهنگ افتاده است
هوش مصنوعی: در دل صدف، داستانی از نگرانی و آشفتگی جواهر من نهفته است، همانند مسافری که در آبهای دریا گرفتار نهنگ شده است.
تنگدستی نفس را در حلقه فرمان کشید
راست سازد مار را راهی که تنگ افتاده است
هوش مصنوعی: فقر و کمبود مالی باعث میشود که انسان در شرایط سختی قرار بگیرد و مجبور شود برای بهبود وضعیتش تلاش کند. در این راه، همانطور که ماری که در تنگنا قرار گرفته به دنبال راهی برای فرار است، انسان هم برای رهایی از مشکلاتش تلاش میکند.
جبهه واکرده زنهار از تهیدستان مجو
سفره دارد از بغل، دستی که تنگ افتاده است
هوش مصنوعی: در اینجا هشدار داده میشود که از کسانی که در وضعیت بد اقتصادی قرار دارند، دوری کنیم، زیرا ممکن است در موقعیتهایی که باید به آنها کمک کنیم، آنها نیازمند شوند و در تلاش باشند تا کمکی از ما بگیرند. کسانی که ظاهراً در آرامش و راحتی به نظر میرسند، ممکن است خودشان به شدت به کمک نیاز داشته باشند.
خانه آرایی نگردد سنگ راه اهل دل
سیل در قطع منازل بی درنگ افتاده است
هوش مصنوعی: آرایش و زیبایی خانه برای کسانی که دلشان به آرامش و محبت نیاز دارد، فایدهای ندارد. سیل مشکلات و چالشها به سرعت بر خانهها هجوم آورده و آنها را زیر و رو میکند.
در ته یک پیرهن محشور باشد با پلنگ
هر که را صائب ز قسمت خلق تنگ افتاده است
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگیاش دچار سختی و تنگدستی شده است، همچون لباسی که در پایینش با پلنگی در آمیخته، به جایی عمیق و خطرناک میافتد.