شمارهٔ ۳۱ - حکایت

پیری در خویشان و اقوام ما بود که عمرش از عنقا زیاد‌تر بود. (عنقا به مرغ جاودان معروف است‌)

صد و پنجاه یا صد و شصت ساله بود که بعد از آن، قوه و نیرویش تمام شد.

اشتهای خوردن نداشت و درد و رنجش به درازا کشید.

شب و روز آه و ناله از آن خانه و بستگانش بلند بود و خود هم در رنج‌.

صد بار از زندگی خود بیزار شده بود؛ هم او و هم ما‌؛ او از رنج و ما از درد و رنجی که او می‌کشید.

نشنیده‌ای حکایت آن شخص بلخی را که گفت‌: «مرگ خوشتر که زندگانی تلخ‌»

در پس موی و رنگ جوانی، پیری هست و پس از پیری چیزی نیست جز گور.

فرشته مرگ خواهد رسید و ما گرفتار و زمان «الاَمان» گفتن می‌رسد.

جان کندن و جان به‌لب رسیدن او را دیدم و روز عمرش را در آغوش شب مرگ‌.

به آرامی و پنهان از او پرسیدم که (وصیت می‌کنی و می‌خواهی‌) که در گورستان سلم به‌خاک سپرده شوی یا گورستان حفیف‌؟ (به‌نظر می‌رسد سعدی خود در ناحیهٔ حفیف ساکن بوده و خویشان او نیز در آنجا مقیم بوده‌اند؛ «چون حال بدان‌جهت بدید به رباط حفیف رفت به خدمت برادر خود؛ شیخ سعدی‌» رسائل‌نثر.)

گفت ساکت شو‌، از این حرف‌ها دوری کن، بیشتر مرا اذیت مکن و درد‌ سرت را کم کن.

مگر من نادان هستم که مرگ بخواهم؟ راستش، نه این گورستان را و نه آن یکی را.

مگر از دیدن من خسته و بیزار شده‌ای که این‌چنین برای مرگم عجله داری؟

از این‌جا می‌روم اگر مایه آبروریزی تو هستم شیراز و روستا‌ها کوچک نیست و برایم جایی هست.

این‌جا ماندن در صبح و غروب برای من بس است همین الان کفش و عصایم را بیاور که بروم.

در این گفت بود که جانش بدرود گفت و منزل خاک به دیگران گذاشت.

در آن‌دم که چشم‌هایش را می‌بست می‌شنیدم که به‌آهسته می‌گفت‌:

افسوس که بیشتر نماندم‌، عمرم کوتاه بود و بی‌اختیار رفتم.

کسی آرزوی مرگ نمی‌کند و آدمی از آب حیات و زندگی‌، سیراب نمی‌شود.