برگردان به زبان ساده
شرف نفس به جود است و کرامت به سجود
هر که این هر دو ندارد عدمش به که وجود
هوش مصنوعی: شرافت نفس در جوانمردی و بخشش است و منزلت انسان در پرستش و عبادت. هر کس که این دو ویژگی را نداشته باشد، بهتر است که وجود نداشته باشد.
ای که در نعمت و نازی به جهان غره مباش
که محال است در این مرحله امکان خلود
هوش مصنوعی: ای کسی که به نعمت‌ها و زیبایی‌های دنیا مغرور شده‌ای، بدان که نمی‌توان در این جهان همیشه ماند و جاودانه بود.
وی که در شدت فقری و پریشانی حال
صبر کن کاین دو سه روزی به سر آید معدود
هوش مصنوعی: اگر در حالتی از فقر و ناآرامی هستی، صبر کن که این وضعیت تنها چند روز دیگر به پایان می‌رسد.
خاک راهی که بر او می‌گذری ساکن باش
که عیون است و جفون است و خدود است و قدود
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که راهی که در آن قدم می‌زنی، پر از زیبایی‌ها و ویژگی‌های خاص است. این زمین دارای جذابیت‌هایی چون چشمان زیبا و ابروهای دلربا و همچنین ویژگی‌های دیگر است. به نوعی، اینجا به توصیف عشق و زیبایی در زندگی پرداخته شده است.
این همان چشمهٔ خورشید جهان افروز است
که همی تافت بر آرامگه عاد و ثمود
هوش مصنوعی: این این همان چشمه پرنور خورشید است که بر سرزمین قوم‌های عاد و ثمود تابیده و روشنی بخشیده است.
خاک مصر طرب انگیز نبینی که همان
خاک مصر است ولی بر سر فرعون و جنود
هوش مصنوعی: خاک مصر را زیبا و شاداب نمی‌بینی، زیرا همین خاک مصر است، ولی بر سر فرعون و سپاهیان او قرار دارد.
دنیی آن قدر ندارد که بدو رشک برند
ای برادر که نه محسود بماند نه حسود
هوش مصنوعی: دنیا به قدری ارزش ندارد که بخواهیم به خاطرش حسادت کنیم، ای برادر، زیرا نه کسی به او حسادت می‌ورزد و نه خود فرد حسود باقی می‌ماند.
قیمت خود به مناهی و ملاهی مشکن
گرت ایمان درست است به روز موعود
هوش مصنوعی: اگر به راستی ایمان به روز قیامت و حساب و کتاب داشته باشی، خودت را به چیزهایی که بی‌ارزش و فانی‌اند، خُرد نکن.
دست حاجت که بری پیش خداوندی بر
که کریم است و رحیم است و غفور است و ودود
هوش مصنوعی: به محضر خداوندی که بخشنده، مهربان و آمرزنده است و محبتش فراوان است، دعا و درخواست خود را به میان بگذار.
از ثری تا به ثریا به عبودیت او
همه در ذکر و مناجات و قیامند و قعود
هوش مصنوعی: از آغاز تا انتهای عالم، همه در حال عبادت و یاد خدا هستند و در هر حال قیام و نشسته‌اند.
کرمش نامتناهی، نعمش بی‌پایان
هیچ خواهنده از این در نرود بی مقصود
هوش مصنوعی: نعمت‌های او بی‌پایان و بی‌حد و حصر است، و هیچ کسی بدون هدف از این در وارد نمی‌شود.
پند سعدی که کلید در گنج سعد است
نتواند که به جای آورد الا مسعود
هوش مصنوعی: سعدی نصیحتی کرده که فقط مسعود می‌تواند آن را درست درک کند و به کار گیرد، چرا که این پند گرانبهایی است که مانند کلید، درِ گنجی را باز می‌کند.
