حکمت شمارهٔ ۵۳

جوهر (ماده باارزش) حتی اگر در خلأ (جایی دورافتاده و بی‌اهمیت) باشد، همچنان ارزشمند است. اما غبار (چیز بی‌ارزش) حتی اگر به اوج آسمان برسد، باز هم بی‌ارزش است. استعداد بدون پرورش و تربیت هدر می‌رود و بی‌فایده است. از سوی دیگر، صرف وقت و انرژی برای تربیت کسی که استعداد ذاتی ندارد نیز بی‌نتیجه و ضایع است. (موفقیت نیازمند ترکیب استعداد و تربیت است). هر چند خاکستر از آتش که ماده‌ای ارزشمند و والا (جوهر علوی) است به وجود می‌آید اما خاکستر خود به تنهایی هیچ هنر و خاصیتی ندارد، بنابراین با خاک معمولی فرقی ندارد. (افرادی ممکن است از خاستگاه یا نسب والایی برخوردار باشند، اما اگر خودشان توانایی و ارزشی خلق نکنند، مانند خاک بی‌ارزش هستند). ارزش شکر به خاطر نِی (گیاهی که شکر از آن به دست می‌آید) نیست، بلکه به خاطر خاصیت و ذات خود شکر است. (ارزش واقعی یک چیز به ویژگی‌ها و کیفیت ذاتی آن وابسته است، نه به منشأ ظاهری یا مواد اولیه‌اش.)

کنعان (فرزند حضرت نوح) به دلیل نداشتن هنر، استعداد، یا ویژگی‌های ارزشمند درونی، با وجود اینکه فرزند یک پیامبر بود ارزش و مقامی کسب نکرد. (نسب و خاستگاه والا، مثل فرزند پیامبر بودن، نمی‌تواند به انسان ارزش بدهد، اگر خود فرد فاقد توانایی و فضیلت باشد.)

اگر توانایی و هنری (مهارت، فضیلت، یا ارزش درونی) داری، آن را نشان بده و به گوهر (اصل و نسب، یا خاستگاه) تکیه نکن. زیرا گل زیبا از خار به وجود می‌آید و حضرت ابراهیم پیامبر از آزر (پدر بت‌پرستش) زاده شد. این نشان می‌دهد که ارزش انسان به اعمال، هنر، و ویژگی‌های خودش بستگی دارد، نه به خاستگاه یا نسبش.