غزل شمارهٔ ۹۳

 جناس تام: یار (معشوق)، یار (همراه) / تضاد: بیداد و داد، ردّ و قبول. / معنی: محبوب من کسی است که خداوند یار و نگه‌دار اوست. او مختار است که با من به دادگری رفتار کند، یا ستمگری پیشه سازد، براند یا بپذیرد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

کنار: ساحل / اهل حقیقت: اهل معرفت، عارفان / تشبیه: عشق به دریا (اضافهٔ تشبیهی) / جناس تام: کنار (ساحل)، کنار (پهلو و آغوش) / ایهام: پیش ١- نزدِ ٢- به عقیدهٔ، در نظرِ. / معنی :عشق مانند دریایی بی‌کران است، چنانچه بتوان بر آن ساحلی تصوّر کرد، این ساحل در نظر حقیقت‌بینان در کنار محبوب است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

عهد: زمان، روزگار / لیلی و مجنون: -> ٧/١٠ / فتنه: آشوب و غوغا / تناسب: لیلی، مجنون / معنی: در روزگار لیلی شیفتگانی که بدو عشق ورزند زیاد نبوده‌اند و چنین آشوبی که در روزگار یار ما برپا شده، در عهد لیلی وجود نداشته است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

کنایه: صاحب‌دل (بینا و آگاه). / معنی: در این دورهٔ آغاز بهار هیچ عارفی یافت نمی‌شود که شیفتهٔ گل روی محبوب و آزردهٔ خار دوری او نباشد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

رشک: حسد / رهگذار: راه عبور / معنی: آیا می‌دانی که به کدام خاک حسادت می‌ورزم؟ آن خاک نیکبختی که یار بر آن گام می‌نهد و از روی آن عبور می‌کند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

صورت‌نگار: نقاش و صورتگر. در قرآن آیه ٢٤ سورهٔ حشر (٥٩) به مصوّر بودن خداوند اشاره شده است. / کنایه: صورت‌نگار (نقاش، خداوند) / معنی: باور مکن که چهرهٔ او دل از من ربوده و عقل مرا زایل کرده باشد، بلکه آن کسی که چنین صورتی را نقش کرد و آفرید، عقل از من ربوده است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

منظر: نظرگاه، چهره و رو / نظر: نگاه. / جناس زاید: گر، دیگر / جناس اشتقاق و زاید: منظر، نظر / معنی: اگر کسانی به چهرهٔ زیبای یار نظر می‌افکنند، نظر و توجه ما به توانایی کسی است که پرورندهٔ اوست. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

آستان: درگاه و پیشگاه / نسبت کردن: نسبت دادن / معنی: برای پذیرفته شدنم همین کافی است که بر درگاه یار جان دهم تا مرا جزو خدمتگزاران او منظور نمایند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

درویشی: فقر و تنگدستی / معنی: کسی که بر ستم و ناکامی و فقر و نابودی در راه عشق شکیبا نباشد، عشق‌ورزی کار او نیست.  - منبع: شرح غزل‌های سعدی

رضا: رضایت و خشنودی / حظّ: نصیب و بهره/ رای: خواست و تدبیر / معنی: ای سعدی، خشنودی دوست را آرزو کن نه لذّت‌جویی خود را، برای آن که بنده کاری را انجام می‌دهد که تدبیر صاحب اوست. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی