غزل شمارهٔ ۸۶

کسی که با تو همنشین باشد، جوانبخت و خوش‌اقبال است و از آن روی که با تو بودن مثل در بهشت بودن است و در بهشت پیری وجود ندارد، همنشین تو پیر نمی‌گردد.[ بخت جوان = اقبال و سعادت تازه و نو / قرین = همدم و همنشین / پیر نگردد = اشاره است به روایاتی که اهل بهشت همیشه جوانند و هرگز پیر نمی‌شوند. / برین = منسوب است به بر، بالایین یعنی بلندترین و بالاترین، در اینجا برترین نقطه بهشت منظور است که همان علّیین است. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

اگر تو به خود اشاره کرده و بگویی که قبله از این جانب است، دیگر برای اقامهٔ نماز به سوی قبله نمی‌ایستم. [ قبله = روی‌گاه، جهتی است که در نماز به آن سو می‌ایستند و یا جایی که حاجتمندان روی بدان می‌آورند وحاجت خود را می‌خواهند. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

آن نور که بر در آن خیمه می‌درخشد آینه‌ای است که در آفتاب نهاده شده، یا نور رخ و پیشانی کسی است؟ { نمی‌دانم آنچه که بر در آن خیمه می‌درخشد، آینه‌ای است که در برابر آفتاب قرار داده‌اند؟ و یا پرتو پیشانی معشوق است که می‌درخشد؟ [ شعاع = پرتو و نور / جبین = پیشانی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی }

اگر تمام جهان را از صفحه فکر پاک کنند، عشق از بین نخواهد رفت، زیرا عشق مانند نقش کنده‌شده بر نگین است که هرگز محو نمی‌شود.

از مردم به گوشه‌ای پناه برده، منزوی شدم. امّا این گوشه‌گیری سودی نداشت چرا که چشم تو فتنه‌ای است که حتّی در انزوا هم آدمی از تأثیر آن در امان نیست. [ گوشه گرفتن = خلوت و تنهایی را انتخاب کردن ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

فکر نکنی که بدون تو می‌توانیم دوام بیاوریم، بدان که اگر نفسی می‌کشیم نفس آخر است. [ تا = زنهار ]

زیبایی تو در هر کجا که بانگ عشق در داد، از مردم فریاد برآمد که زمان غارت دل و دین عاشقان فرا رسیده است. [ حُسن = جمال و زیبایی / برآمدن = برخاستن، بلند شدن ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

بگذار طلا و نقره و دنیا و ابزار زندگی وجود نداشته باشد. دیدن روی تو که همانند سلطنت بر همهٔ عالَم است برای من کافی است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

عاشق راستین با ضربت‌هایی که دوست بر او می‌نوازد، از بین نخواهد رفت. ای دوست، اگر زهر گداخته به عاشق دهی آن زهر، آبی پاک و گواراست. [ زخم = ضربت / مذاب = ذوب شده و گداخته / ماء مَعین = آب گوارا و پاک ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

از آن روزی که سعدی راهِ رسیدن به تو را شناخته است، رفتن به راهی دیگر را گمراهی آشکار می‌داند. [ ضلال مبین = گمراهی آشکار، تعبیری است که حدود 30 بار در قرآن به کار رفته است. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی