غزل شمارهٔ ۸

ای ساقی! من به شدت تشنه و مشتاق باده‌‌ای برای سرمستی و فراموشی غم‌ها هستم، ابتدا به من باده را بنوشان، سپس به دوستان من تعارف کن تا آن‌ها نیز بنوشند.

قبل‌تر، من از خواب خوش نمی گذشتم ولی آن زمانی که دوستانم داشتند می رفتند و از من جدا می شدند، به خواب، شب به خیر گفتم [خواب را کنار گذاشتم]

اگر آن یار زیبارو در برابر هر پرهیزگار بگذرد و چشم آن پرهیزگار بر ابروی او بیفتد، بدون شک قبله را فراموش و نمازش را باطل خواهد کرد.

من شکاری نیستم که به فکر نجات جان خود باشم. اگر یار با تیر مرا بزند، من در برابر تیر او می‌ایستم و جانم را فدایش می‌کنم. [ نُشّاب = تیرها ]

هیچ‌ کسی همانند من ارزش یار و دوستی را که در کنارش باشد نمی‌داند، ماهی زمانی ارزش آب را می‌فهمد که در خشکی رها شود.

زمانی در آبی کم عمق که آب تا کمرم می‌رسید، دست و پایی می زدم و شنا می کردم و در آن آب (عشق قبلی) می توانستم خودم را کنترل کنم و غرق نمی شدم، ( عشق قبلی خیلی قوی نبود) اکنون در دریای عشق معشوق جدیدم افتادم که آنقدر عمیق است که نمی توانم خودم را کنترل کنم و امکان دارد در آن غرق شوم. 

امروز در این دریای عشق غرق شده‌ام و منتظرم تا به خشکی برسم، هرگاه نجات یافتم، آن وقت درد و رنج و ماجراهای مبتلا بودن به چنین عشقی را بازگو خواهم کرد. [ با = در اینجا به معنی «به» بکار رفته است / کنار = ساحل و کنارهٔ دریا / غرقاب = آبِ عمیق که شخص را غرق کند ، مقابل پایاب ]

اگر بی وفایی از من سر زده، در برابر جفای معشوق خطای ناچیزی نمودم.کار من مانند بردن یرغو(یک رده از حکام مغول) به نزد قاآن( رده ظاهرا بالاتری از حکام مغول) است. که یرغو (کنایه از شاعر) دشمنانش را میکشد و آن دیگر سنگدل( معشوق) به دوستانش هم رحم ندارد.

عاشق از دست جمعیت زیاد دیگر عاشقان او به ستوه آمده‌است. همانطور که اگر از خانه‌ای صدای موسیقی به گوش رسد [که به معنای جشن است]، عده ای به سوی آن خانه روانه می شوند و قصد وارد شدن را دارند و [بدین معناست که] دربان آن خانه [به سبب مراقبت] در زحمت است.در اینجا آواز مطرب کنایه از جمال و جذابیت معشوق است که مشتاقان را چنان به سوی خود می کشاند که دربان نمی تواند درب را بسته نگه دارد چرا که جریان حرکت مشتاقان به سمت معشوق بسیار قوی است [ فریاد داشتن = به ستوه آمدن، زاری کردن / رقیب = نگهبان و مراقب، کسی که مواظبِ معشوق است و عاشق را از او دور می‌کند ، معمولاََ دایهٔ دختر این نقش را بر عهده داشت / مشتاقان = آرزومندان ، عاشقان / مطرب = به طرب آرنده، رامشگر و نوازنده / بوّاب = دربان و نگهبان ]

(نصیحت‌کننده‌ای به سعدی می‌گوید) : «ای سعدی! هنگامی که می‌بینی او به تو سخت می‌گیرد و تو از این کار ناراحت می‌شوی، پس او را رها کن.» (سعدی پاسخ می‌دهد) : «چشمانت را باز کن! تو گمان می‌کنی من به اختیار خود می‌روم؟ من توسط قلاب عشق او صید شده‌ام، راه فراری ندارم، هر کاری بخواهد می‌کند و به هر سمتی بخواهد مرا می‌کشد.»