غزل شمارهٔ ۷۹

آیا این نسیم باد بهاری است که از جانب بوستان می‌وزد؟ یا بوی خوش رسیدن به دوستان است؟ [ بهار: شکوفه‌های تازه و نو‌رُسته، گل درخت نارنج و نوعی گل گاو‌چشم و اقحوان اصفر است، بستان‌افروز که آن را تاج‌خروس گویند که گلی است سرخ‌رنگ و به عنوان گل زینتی نیز در باغ‌ها کاشته می‌شود. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

این نوشتهٔ زیبا آدمی را مجذوب خود می‌سازد، گویی مثل موهای تازه‌رُسته بر روی گونه‌های معشوق است. [ خط (اول): دست‌خط و نوشته، (دوم): موهای تازه‌رُسته‌ای که گرد رخسار خوب‌رویان بر آمده باشد. / نگارین: زیبا / کنایه: دل بردن (شیفته و بی‌قرار کردن) ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای پرندهٔ گرفتارِ دل بازگرد که هنگام بازگشتن به آشیانه و رسیدن به آرامش است. [جناس لاحق: ای، آی / تناسب: مرغ، گرفتار، آشیان /استعارهٔ مصرّحه: مرغ (عاشق)] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

من و شمع شب‌ها در سوز و گدازیم؛ با این تفاوت که سوز شمع آشکار و سوز درون من پنهان است. [گداختن: ذوب شدن / کنایه: گداختن (لاغر شدن)] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

همه روزه در انتظار خبری که از تو رسد، گوشم به راه و چشمم بر آستانت دوخته‌شده است.[نظر: نگاه / آستان: درگاه و پیشگاه / کنایه: گوش به راه و نظر بر آستان بودن (انتظار کشیدن)] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

آنچنان در انتظارت به سر می‌برم که اگر مؤذنی اذان گوید، صدای زنگ کاروان می‌پندارم. [ مؤذن: اذان‌گو / درای: زنگی که بر شتر بندند. / تشبیه: بانگ مؤذن به درای کاروان مانند شده است. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

با وجود آنکه بر من دشمنی‌های بسیار روا داشتی، باز گرد زیرا دوستی من با تو همان دوستی پیشین است. [ تضاد: دشمنی، دوستی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

سر‌پنجهٔ صبر و شکیبایی در برابر نیروی بازوان عشق تو تاب مقاومت ندارند. [استعارهٔ مکنیه: بازوان عشق، سر‌پنجهٔ صبر] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

بی‌میلی دوستان موافق از یکدیگر همانند جدایی میان تن و روان است. [دمساز: موافق و هم‌راز / تفریق: فاصله و جدایی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

این که سعدی دردمندانه می‌نالد، ناله‌های او بیانگر عشق و دوستی است. [دعوی: مُمالِ دعوا، ادعا / بیان: دلیل و اثبات ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

نالیدن سعدی نی قلم را سوزاند و این مرکّبی که بر کاغذ نقش می‌بندد، دود نی قلم است که در اثر نالهٔ سعدی دل‌سوخته به وجود آمده است. [ حبر: سیاهی و دوده مرکّب / دخان: دود ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی