غزل شمارهٔ ۶۸

_چشمانت زیباست و هنگاهی که خواب‌آلوده باشد زیباتر است. طعم و مزهٔ دهانت از شکر خالص هم نیکوتر و لذّت‌بخش‌تر است. [خوش = زیبا / ناب = پاک و خالص] - منبع: شرح غزل‌های سعدی 

پناه بر خدا از آن لبخند شکرین، چرا که لبخند تو از شکفته شدن شکوفهٔ آبدار و تازه هم زیباتر است. [ زنهار = شبه جمله به معنی امان و پناه / شکوفهٔ سیراب = شکوفهٔ پر‌آب و تازه و باطراوت ] ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی 

به خود گفتم شمعی برافروزم و چهره‌ات را در پرتو آن بنگرم، امّا دریافتم که نیازی به افروختن شمع نیست. زیرا چهرهٔ مهتابی تو زیباتر از روشنایی شمع است. [ برکردن = روشن کردن و افروختن ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی 

دیشب آرزو می‌کردم که لحظه‌ای به خواب خوش فرو روم، امّا امشب نگریستن به روی تو را از خواب خوشتر می‌دارم. [ دوش = دیشب / نظر = نگاه ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی 

بستری از چرم سخت و خاردار در خوابگاه عاشقی که محبوب در کنار اوست، از بستر نرم برای او لذّت‌بخش‌تر است. [ کیمخت خارپُشت = پوست خشن و سفت، پوست در‌هم کشیده و چین و چروک‌خورده / خارپُشت = جوجه تیغی / سنجاب = جانوری است بزرگتر از موش و کوچکتر از گربه، مویش در نهایت نرمی و تازگی و از پوست آنها پوستین گران‌بها سازند. (لغت‌نامه).] - منبع: شرح غزل‌های سعدی 

اگر از آن سوی دریای آتش مرا از سر لطف صدا بزنی، به شوق می‌آیم، زیرا بر روی آتش رفتن برایم از در آب بودن لذّت‌بخش‌تر است. منبع: شرح غزل‌های سعدی 

از زیبایی‌های آب جاری و سبزه‌زاران و دشت و لاله‌زار با من سخن مگوی که نگریستن به دوستان و معشوقگان برای من از زیبایی‌های طبیعت لذّت‌بخش‌تر است . [احباب = جمع حبیب، دوستان و یاران ] ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی 

ای محبوب من، به من از دست نگهبانان تندخوی زهر مده. زهر را با دستان خود به من بنوشان که در آن صورت از شربت گلاب هم خوشگوارتر است. [ رقیبان = جمع رقیب، نگهبان و مراقب، کسی که مواظبِ معشوق است و عاشق را از او دور می‌کند، معمولاََ دایهٔ دختر این نقش را بر عهده داشت و گاهی هم عاشق و معشوق از غفلتِ رقیب استفاده کرده و با اشاراتِ چشم و ابرو، قول و قرار می‌گذاشتند و سخنان خود را به یکدیگر می‌گفتند. / جُلّاب = معرّب گلاب، شربتی که از قند و گلاب سازند و ایرانیان آن را به معنی مطلق شربت به کار می‌برند. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی 

سعدی دیگر به گوشهٔ تنهایی پناه نمی‌برد. زیرا هر چند تنهایی خوش است، ولی همنشینی با دوستان خوشتر است. [ خلوت = عزلت و گوشه‌نشینی / صحبت = مصاحبت و همنشینی / اصحاب = جمع صاحب، دوستان و یاران ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی 

هر فصلی از این کتاب پر نقش و نگار و زیبا را که از برکنی و به خاطر بسپاری، یا ورق بزنی، گویی یکی از درهای بهشت است که می‌گشایی و خواهی دید که هر دری از در دیگر یا هر فصلی از فصل دیگر بهتر است. [ باب (مصراع اوّل) = فصل و قسمت / باب (مصراع دوم) = در / نگارین = زیبا و خوش / برکردن = حفظ کردن و به خاطر سپردن / کتاب نگارین = کنایه از کتاب غزلیات زیبای سعدی ] منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی