غزل شمارهٔ ۶۵

خرده‌هایی که یاران و دوستان می‌گیرند، عیب نه بلکه فضیلت ماست. امّا سخن و عیب‌جویی دشمنان اعتباری ندارد. [ هنر = فضل و فضیلت / معتبر = با اعتبار و قابل اطمینان ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای برادر! نشان مِهر و محبّت از دل ما زدوده نمی‌شود. هم بدان‌سان که نقشی که بر سنگ حک شود تا دیر‌زمانی دوام می‌آورد. [تناسب: مُهر، نقش / تشبیه و جناس ناقص: مِهر به مُهر (اضافهٔ تشبیهی) / تشبیه مرکب : نقش بستنِ مِهر تو بر دل ما مثل نقش بستن چیزی است بر سنگ.] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

در مورد لطافت و نازک‌بدنی دوست چه می‌توان گفت؟ زیرا هر چه در آن مورد بگویم، باز هم او لطیف‌تر است. [ لطافت = نرمی و لطف، طراوت و تازگی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: آن کسی که منظور نظر و احساسات ماست، نمی‌توان گفت که او مانند خورشید یا ماه است.

ای برادر، بگو هر کس به کار خود بپردازد و به حال خود باشد، زیرا حال ما غیر از حال دیگران است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای کسی که تمام طول شب را به غفلت خفته‌ای، تو که دم صبحگاهی را درنیافته‌ای. از نوای خوش بلبل سحَر، چه نصیبی برده‌ای؟ [ همه‌شب: سراسر و تمام شب، هر شب ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: انسانی که درک و فهم عمیق ندارد، مانند درختی است که میوه‌ای ندارد.

ما در حین آشفته‌حالی و بی‌سر و سامانی خاطری به سامان داریم. زیرا یار ما در عین حال که غایب است، در دل ما حضور دارد و ما با چشم دل او را می‌بینیم. [ پراکندگان = جمع پراکنده، شوریدگان و مجذوبان / مجموع = آسوده و دارای جمعیّت خاطر / نظر = نگاه / متناقض‌نمایی (پارادوکس): پراکندگان مجموع و غایب در نظر ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هر برگ تر و تازه‌ای با گذشت زمان خشک می‌گردد. امّا چشمان ما مثل برگی است که همیشه تر و مرطوب است. زیرا همواره در حال گریستن هستیم. [ برگِ تر = برگ تازه و باطراوت / تشبیه : چشمان به برگ (اضافهٔ تشبیهی) / کنایه: تر بودن چشم (کنایه از گریان بودن) ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ما جان شیرین خود را نثار همنشینی با دوست می‌کنیم. امّا از اینکه جان ما بسیار کم‌بها و ناچیز است شرمساریم. [ صحبت: مصاحبت و همنشینی / مختصر: کوتاه، کم ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

این مقدار در خور شأن و منزلت دوست نیست. امّا امکان محدود ما اجازهٔ ایثار بیش از این را نمی‌دهد. [ این قدر: این اندازه / قدر: ارزش و مقام ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای عزیز، عشق را نمی‌توان پنهان کرد؛ عشق‌، رسواگر است. [کنایه: پرده بر خود پوشیدن (راز‌دار بودن و حفظ سرّ کردن) / تضاد: پرده پوشیدن، پرده دریدن]

همین که سعدی از آستانهٔ قرب یار آگاهی یافت، از خود بی‌خود شد. [ بارگاه: درگاه و پیشگاه / تشبیه: قربت و نزدیکی به معشوق به بارگاه (اضافهٔ تشبیهی) ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ما سر خویش را به نشانهٔ فرمانبرداری فرود آورده و تسلیم شده‌ایم تا ببینیم که خداوندگار ما چه اندیشه‌ای در سر دارد؟ [ طَوع: اطاعت و فرمانبرداری / سر (در مصراع دوم): قصد و آهنگ، تصمیم /جناس تام: سر (رأس)، سر (فکر) / مجاز مرسل: سر (اندیشه) / کنایه: سر نهادن (تسلیم شدن) ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی