برگردان به زبان ساده
آخر نگاهی باز کن وقتی که بر ما بگذری
یا کبر منعت میکند کز دوستان یاد آوری
هوش مصنوعی: به آخر وقتی از کنار ما میگذری، یک نگاهی به ما بینداز. آیا غرور مانع میشود که حتی یاد دوستانت را هم تازه کنی؟
هرگز نبود اندر ختن بر صورتی چندین فتن
هرگز نباشد در چمن سروی بدین خوش منظری
هوش مصنوعی: در هیچ کجا به اندازه ختن، چنین زیبایی وجود ندارد و در هیچ باغی هم سروی به این زیبایی نخواهد بود.
صورتگر دیبای چین گو صورت رویش ببین
یا صورتی برکش چنین یا توبه کن صورتگری
ای که بر دیبای چینی صورتگری میکنی، بیا چهرهاش را ببین، یا صورتی چون او ترسیم کن، یا از صورتگری توبه کن!
ز ابروی زنگارین کمان گر پرده برداری عیان
تا قوس باشد در جهان دیگر نبیند مشتری
هوش مصنوعی: اگر پرده از ابروی زنگاری کمان برداری، در این صورت قوس و کمان در دنیای دیگر نمایان خواهد شد و مشتری (ستاره) دیگر نخواهد توانست آن را ببیند.
بالای سرو بوستان رویی ندارد دلستان
خورشید با رویی چنان مویی ندارد عنبری
هوش مصنوعی: در بالای درخت سرو باغ، مانند دلبر، چهرهای نیست. خورشید با هیچ چهرهای، مانند چهرهای که آن موها را دارد، رقابت نمیکند.
تا نقش میبندد فلک کس را نبودهست این نمک
ماهی ندانم یا ملک فرزند آدم یا پری
هوش مصنوعی: فلک، نقش و اثر خود را بر روی همه میسازد و هیچکس تا به حال مانند این کار نمیکند. آیا این زیبایی و خاصیت در حیات آدمی یا در جهان مادی است یا شاید هم در موجودات غیرانسانی، مانند پریها؟
تا دل به مهرت دادهام در بحر فکر افتادهام
چون در نماز استادهام گویی به محرابم دری
هوش مصنوعی: تا زمانی که دل به محبت تو سپردهام، غرق در افکار و خیالهای تو شدهام، انگار که در حال نماز خواندن هستم و در محرابم ایستادهام.
دیگر نمیدانم طریق از دست رفتم چون غریق
آنک دهانت چون عقیق از بس که خونم میخوری
هوش مصنوعی: دیگر نمیدانم کدام راه را باید بروم؛ مثل شخصی که در آب غرق شدهاست. دهان تو مانند عقیق زیباست، اما از بس که خون من را میمکشی، دیگر نمیتوانم تحمل کنم.
گر رفته باشم زین جهان بازآیدم رفته روان
گر همچنین دامن کشان بالای خاکم بگذری
هوش مصنوعی: اگر از این دنیا رفته باشم، روح من بازمیگردد. اگر همچنان که به آرامی میگذری، دامن بر خاک بزنم.
از نعلش آتش میجهد نعلم در آتش مینهد
گر دیگری جان میدهد سعدی تو جان میپروری
هوش مصنوعی: از سم اسب، شعلههایی بهپا میشود و وقتی فرد دیگری جان خود را فدای چیزی میکند، تو سعدی جان را پرورش میدهی.
هر کس که دعوی میکند کاو با تو انسی میکند
در عهد موسی میکند آواز گاو سامری
هوش مصنوعی: هر کسی که ادعا میکند با تو ارتباطی نزدیک دارد، در واقع در کیفیت ارتباطش مانند کسانی است که در زمان موسی به پرستش گاو سامری پرداختهاند.