برگردان به زبان ساده
شوخی مکن ای یار که صاحب‌نظرانند
بیگانه و خویش از پس و پیشت نگرانند
معنی: ای دوست، این قدر دلربایی مکن؛
زیرا صاحب‌نظران به تو مشغول‌اند و خویش و بیگانه از پیش و پس به تو چشم دوخته و
نگران تواند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی
کس نیست که پنهان نظری با تو ندارد
من نیز بر آنم که همه خلق بر آنند
معنی: کسی پیدا نمی‌شود که به طور
پنهانی با تو نرد عشق نبازد و به تو نظری نداشته باشد. من هم همان‌طور که همه مردم
پنهان به تو عشق می‌ورزند، به تو عشق می‌ورزم. - منبع: شرح غزل‌های سعدی
اهل نظرانند که چشمی به ارادت
با روی تو دارند و دگر بی‌بصرانند
معنی: فقط آنان که چشم ارادتی به
روی تو دارند صاحب‌نظر به‌شمار می‌آیند و دیگران نابینایند و بصیرتی ندارند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی
هر کس غم دین دارد و هر کس غم دنیا
بعد از غم رویت غم بیهوده خورانند
هوش مصنوعی: هر کسی که در مورد دینش نگران است و هر کسی که برای دنیایش غصه می‌خورد، بعد از غصه خوردن برای چهره تو، دیگر نگرانی‌هایشان بی‌فایده است.
ساقی بده آن کوزهٔ خمخانه به درویش
کانها که بمردند گل کوزه‌گرانند
هوش مصنوعی: ای ساقی، آن کوزه‌ای که در خمخانه است را به درویش بده، زیرا آنها که مردند، خود گلی هستند که در دل کوزه‌ها نهفته‌اند.
چشمی که جمال تو ندیده‌ست چه دیده‌ست؟
افسوس بر اینان که به غفلت گذرانند
هوش مصنوعی: چشمی که زیبایی تو را ندیده، چه چیز دیگری را دیده است؟ افسوس بر کسانی که به بی‌خبر از زیبایی تو، زندگی خود را می‌گذرانند.
تا رای کجا داری و پروای که داری؟
کز هر طرفت طایفه‌ای منتظرانند
هوش مصنوعی: به کجا می‌خواهی بروی و چه چیزی تو را نگران کرده است؟ زیرا از هر سو، گروهی در انتظار تو هستند.
اینان که به دیدار تو در رقص می‌آیند
چون می‌روی اندر طلبت جامه‌درانند
معنی: کسانی که با دیدن تو به وجد
می‌آیند و دست‌افشانی و پای‌کوبی می‌کنند، وقتی می‌روی در طلب تو جامه چاک می‌کنند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی
سعدی به جفا ترک محبت نتوان گفت
بر در بنشینم اگر از خانه برانند
هوش مصنوعی: سعدی می‌گوید: نمی‌توان درباره‌ی بی‌محبتی سخن گفت، زیرا حتی اگر از خانه بیرونم کنند، باز هم در آستان آن می‌نشینم و عشق ورزیدن را ترک نخواهم کرد.
