غزل شمارهٔ ۲۳۰

شاید: از مصدر شایستن، شایسته و سزاوار است ٫ طلعت: چهره و صورت ٫ میمون: بایمن، خجسته و مبارک / فال: شگون، پیش‌بینی نیکو ٫ خیال: تصور چیزی در ذهن هنگامی که در پیش چشم نباشد، تصویر معشوق / تناسب: طلعت، دل، دیده / معنی: شایسته و سزاوار است که این چهره مبارکی را که چون فال نیک است، همانند اندیشه‌ای در دل و تصویری خیالی در چشم بدارند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

آفاق: جمع افق، کرانه‌ها و سرزمین‌های جهان / دگر: کوتاه شدهٔ دیگر، قید نفی، ابداً، هرگز / معنی: زیرا چنین چهره‌ای را هرگز نمی‌توان در دنیا دید، مگر اینکه در پیش چهرهٔ زیبای او آینه‌ای قرار دهند و تصویر او را در آینه بنگرند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

تشبیه: غم به دام، دل به مرغ و خال به دانه (اضافهٔ تشبیهی) / تناسب: دام، مرغ، دانه / معنی: جای تعجب دارد که مرغ دل با توجه به تمایلی که به دانهٔ خال تو دارد، بتواند خود را از کمند تو برهاند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

نازنین: با ناز و زیبا، گرامی و دوست‌داشتنی ٫ حریف: یار یکدل و یکرنگ، دوست هم‌پیاله و باده‌نوش / کنایه: سر اندر قدم کسی باختن (خود را فدای کسی کردن). / معنی: او موجود عزیزی است که باید سر در قدمش باخت و از آن حریفان نیست که  توان رسیدن به او را چشم داشت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

غالب: بیشتر، اکثر اوقات / تناسب: مرغ، دام، پر، بال / معنی: رسم این است که وقتی پرنده اسیر دامی شود برای اینکه نتواند پرواز کند و به  جای دیگری رود پر و بالش را می‌چینند و بی‌پر و بالش می‌کنند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

لیلی و مجنون: -> ۷/۱۰ /  ناز: عشوه، عدم التفات معشوق به عاشق ٫ دلال: ناز و غمزه، اشاره به چشم و ابرو، کرشمه / معنی: دوست داشتن لیلی کار هر عاشق مجنون‌صفتی نیست، مگر عاشقانی که ناز و عشوه معشوق را برتابند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

گش (کش): خوب و زیبا / استعارة مکنیه: چشمان (به قرینه خون ریختن و حلال دانستن آن). / معنی: مهر‌ورزی با تو روا نیست؛ زیرا چشمان خوش و زیبایت نه تنها خون دلدادگان را می‌ریزند، بلکه آن را حلال هم می‌دانند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

دور: روزگار، عهد / مجال داشتن: فرصت یافتن / معنی: چه خوش است روزگار وصال و درد دلی که عاشقان فرصت و مجال طرح آن را  نزد معشوق داشته باشند! - منبع: شرح غزل‌های سعدی

صورت حال: چگونگی حال / معنی: تو که دردی نداری، حال سعدی را در‌نمی‌یابی فقط انسان‌های دردمند می‌توانند تصوری از حال او داشته باشند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی