غزل شمارهٔ ۲۱۸

بالا: قد و قامت ٫ ماندن: شباهت داشتن / تشبیه تفضیلی: برتری قامت و خرامیدن معشوق به سرو / معنی: آن سروی که دیگران ادعا می‌کنند از لحاظ قد و قامت مانند توست، هرگز نمی‌تواند در نزد تو گامی بردارد و جلوه‌گری کند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: اینکه ما در پی تو افتاده و به تو عاشق گشته‌ایم، گناه ما نیست. به غمزهٔ دلربایت بگو که این قدر از مردم دل نستاند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: دریغا که وقتی از کنار عاشق دل‌خسته می‌گذری چرا از وی خبری نمی‌گیری که روزگار را چگونه می‌گذراند؟! - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: بخت و اقبال با من آن موافقت و مساعدت را ندارد که تو یک روز در خانهٔ من باشی و همسایه از بودن تو در کنار من آگاه نگردد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

در‌گسلاندن: گسیختن و قطع کردن / کنایه: سر چیزی یا کاری داشتن (قصد و توجه به امری داشتن). دست از چیزی یا کسی در‌گسلاندن (ترک و رها کردن چیزی و کسی). / معنی: هرکس که به‌راستی آرزوی پیوستن به تو را داشته باشد، از همه چیز و همه کس پیوند می‌گسلد و دست می‌شوید. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

کنایه: درآتش و آب بودن (در رنج و تعب بودن، پریشان و مضطرت بودن) ٫ خاک شدن (هیچ و ناچیز گشتن) /  تضاد: آتش، آب، خاک و باد که چهار آخشیجان هستند. / معنی: امروز که در حسرت روی تو اشک می‌بارم و در آتش غم می‌سوزم از من خبری نداری، فردا که بمیرم و خاک شوم، باد خبر مرا به گوش تو خواهد رساند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

دانستن: شناختن، آگاه بودن ٫ پریشانی: بی‌قراری ٫ مشتاق: آرزومند و شیفته ٫ نالیدن: آواز و ترنّم، به آواز اندوه خود را بیان کردن / معنی: کسانی که از پریشانی عاشق مشتاق آگاه نیستند، سؤال می‌کنند که این نالهٔ بلبل برای چیست؟ - منبع: شرح غزل‌های سعدی

همه کس: هر کس غیر از بلبل ٫ گل و بلبل: -> 114/8 / معنی: همه گل را به دست می‌گیرند، ولی برای آن نغمه‌سرایی نمی‌کنند. بلبل نمی‌تواند شاهد این بی‌توجهی باشد و فریاد سر نکند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ساعت: لحظه / کنایه: فتنهٔ نوخاسته (معشوق زیبای نورسیده و جوان) ٫ تضاد: برخیزد، بنشاند / معنی: هر لحظه‌ای این معشوق فتّان از جای بر‌می‌خیزد و مردمی بسیار را حیران برجای می‌نشاند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

افشاندن: نثار کردن / کنایه: دامن نفشاندن (توجّه نکردن و ترک و رها نمودن ) ٫ تضاد: افشاندن، نفشاندن / معنی: از این غم در حسرتم که من هستی و دارایی‌ام را یکباره به دامن او می‌ریزم؛ ولی او آنها را می‌گیرد و از دامن خویش بیرون نمی‌ریزد و به من هم توجهی ندارد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: ای سعدی، تو در بند عشق او خواهی مرد و او از تو خبری نخواهد یافت. فریادی بکن زیرا در آن صورت یا تو را می‌کشد یا از بند رها می‌کند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی