غزل شمارهٔ ۲۰۸

شوخ: گستاخ و بی‌پروا ٫ سیم‌تن: آن که بر و بدنی سپید و سیمین دارد / شمع سوخته: شمع برافروخته شده ٫ کشتن (دوم): خاموش کردن / جناس تام: بین دو «کشتن» / معنی: این دلبر زیبای سیمین بدن سر انجام مرا خواهد کشت و به سان شمع سوختهٔ انجمن روزی مرا خاموش خواهد کرد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

لطف: نرمی در کار و کردار، رفق و مدارا، نیکویی ٫ خرامیدن: با ناز و تکبّر و تبختر راه رفتن ٫ قهر: خشم و کین / کنایه: دل بردن (شیفته و بی‌قرار کردن) / تضاد: لطف، قهر / معنی: اگر آن بت سیمین‌بدن با لطافت بخرامد از هزار عاشق دلربایی خواهد کرد و اگر با خشم ستیزه کند، هزار شخص را از میان بر‌می‌دارد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

خود: ضمیر مشترک است که در اینجا معنی تاکید می‌دهد / آب حیات ۵۳٫۳  / پارادوکس: آب حیات، بکشد / جناس زاید: دهان و دهن / معنی: اگر آنچه در لب و دهان اوست آب حیاتست، پس عجیب نیست که آن لب و دهان که باید جان بخشد، مرا بکشد؟ - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ایستادن: ایستادگی کردن، مقاومت نمودن ٫ حریف: یار و دوست ٫ خیال: تصور چیزی، تصویر معشوق / معنی: اگر حریف پای فشرد و ایستاد، اسیر عشق گشت و اگر از میدان عشق گریخت، خیال معشوق در پی او می‌تازد و او را می‌کشد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

زنهار ۱۳٫۹ /  فرهاد ۵۵٫۲  / جناس لاحق: کاه، کوه / استعاره مکنیه: بلای عشق (به قرینه زنهار ندادن) /  تلمیح: به داستان فرهاد و شیرین / معنی: بلای عشق که عاشقی قدرتمند مثل فرهاد کوهکن را از پای در‌می‌آورده کی به من که توان تحمل کاهی را ندارم، امان خواهد داد؟ - منبع: شرح غزل‌های سعدی

عتاب: سرزنش، خشم و کین ٫ به نقد: اکنون، حالا، قید زمان / معنی: مردم مرا سرزنش می‌کنند و می‌گویند عشق را کنار بنه. اگر اکنون بلای عشق مرا از پای در‌نیاورد، این سخن عتاب‌آمیز آنان مرا خواهد کشت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

شرع: شریعت، دین ٫  اوثان: جمع وثن، بت‌ها / استعاره مصرحه: وثن (معشوق زیبارو که عاشق او را چون بت تا حد پرستش می‌پرستد.)  / معنی: اگر بر اساس قوانین شریعت پرستنده بت‌ها را باید کشت، نیازی به کشتن من نیست؛ زیرا آن بت زیبا مرا هلاک خواهد ساخت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

چشم شوخ: چشم زیبا و پر‌عشوه و گستاخ / ایهام: مست: ۱- صفت جانشین موصوف، شخص مست ۲ – کنایه: از چشم مست یار /  معنی: به معشوق از دست چشمان دلربا و مستش گله کردم، در پاسخ گفت: اگر مست شمشیر زنی با تیر نگاه و مژگان به کشتن دست زند، جای شگفتی نیست! - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: در یک لحظه کوتاهی که یار با بیگانگان نشست و برخاست کرده چیزی نمانده بود که غیرت چشم مرا تباه سازد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

به خنده گفتن: به طنز و استهزا گفتن / کنایه: شمع جمع بودن (چون شمع درخشیدن و محفل انس را روشنی بخشیدن) / جناس لاحق: شمع، جمع ٫ تناسب: شمع، پروانه / معنی: یار با خنده و تمسخر به من گفت: ای سعدی، من مثل شمع انجمنم، به من چه اگر پروانه‌ای خود را در گرد شمع به آتش کشد و نابود سازد؟ - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی