غزل شمارهٔ ۱۹۱

معنی: این گل تازه‌شکفته کجا رویید که چنین زیبا شد؟ آخر این غورهٔ تازه چگونه تبدیل به حلوا شد و چنین شیرین گشت؟ / نوخاسته: تازه‌روییده و نورسیده / استعاره مصرحه: گل خندان (معشوق زیبا و خندان). غورهٔ نوخاسته (معشوق نابالغ و کم‌سن‌و‌سال). حلوا (معشوق زیبا و شیرین) / تضاد: غوره، حلوا / تلميح: اشاره به ضرب‌المثل: غوره نشده مویز شده است (امثال و حکم دهخدا، ۱۱۳۰) - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: این مرغ دیگر چگونه از تخم بیرون آمده است که چنین بلبل خوش‌سخن و طوطی شیرین‌زبان شده است؟

معنی: چه کسی این لطافت گفتار و رسایی سخن را به وی آموخت؟ روزی که خردمند شد، مردم را از خود بی‌خود کرد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: یک جوانه تازه از سوی نسیم بر کناره جوی ظاهر شد، در حالی که تو هنوز پلک نزده‌ای، سرو بلند، سر به آسمان کشید.

معنی: دنیای کودکی و نادانی حیوانی را رها کرد و سرشت آدمی به خود گرفت و خوی فرشتگی و چهره‌ای چون پری یافت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: به عقل گفتم که از این پس با صحّت و سلامت زندگی کن، گفت: خاموش باش وقتی این فتنه دوباره سر برآورده است، نمی‌توان در صحت و آرامش به سر برد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: هیچ دهانی مانند صدف از مروارید درخشان پر نگشت مگر اینکه در حسرت او چشم ما از شدت اشکباری مثل دریا شد. / لؤلؤ: مروارید / لالا: درخشان / کنایه: دیده دریا شدن (اشک بسیار ریختن و گریستن شدید) / تناسب: صدف، لؤلؤ، دريا.  - منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: ای سعدی، غنچه آبدار و رسیده نمی‌تواند در پوسته خود باقی بماند؛ پس وقت را مناسب و خوش دید و به گلی زیبا و شکوفا تبدیل گشت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی