غزل شمارهٔ ۱۸۸

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۸

به حدیث در نیایی که لبت شکر نریزد

نچمی که شاخ طوبی به ستیزه بر نریزد

هوس تو هیچ طبعی نپزد که سر نبازد

ز پی تو هیچ مرغی نپرد که پر نریزد

دلم از غمت زمانی نتواند ار ننالد

مژه یک دم آب حسرت نشکیبد ار نریزد

که نه من ز دست خوبان نبرم به عاقبت جان

تو مرا بکش که خونم ز تو خوبتر نریزد

درر است لفظ سعدی ز فراز بحر معنی

چه کند به دامنی در که به دوست بر نریزد

غزل شمارهٔ ۱۸۷: هشیار کسی باید کز عشق بپرهیزد غزل شمارهٔ ۱۸۹: آه اگر دستِ دلِ من به تمنا نرسد

اطلاعات

وزن: فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن (رمل مثمن مشکول)

قالب شعری:غزل

دسته: بدایع

منبع اولیه: ویکی‌درج

تعداد ابیات: 5

برگردان به زبان ساده

به حدیث در نیایی که لبت شکر نریزد

نچمی که شاخ طوبی به ستیزه بر نریزد

معنی: برای این سخن نمی‌گویی که از لبانت شکر فرونریزد و به این دلیل نمی‌خرامی که می‌ترسی شاخ درخت بهشتی طوبی به ستیزه درآید و میوه‌اش بریزد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوس تو هیچ طبعی نپزد که سر نبازد

ز پی تو هیچ مرغی نپرد که پر نریزد

معنی: هیچ ذوق و طبعی نیست که به تو عشق ورزد و سر به باد ندهد و هیچ پرنده‌ای نیست که در پی تو به پرواز آید و بال و پرش نریزد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

دلم از غمت زمانی نتواند ار ننالد

مژه یک دم آب حسرت نشکیبد ار نریزد

معنی: دلم نمی‌تواند از غمت ناله سر نکند و مژه‌ام اگر اشک حسرت نبارد، آرام و قرار نمی‌یابد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

که نه من ز دست خوبان نبرم به عاقبت جان

تو مرا بکش که خونم ز تو خوبتر نریزد

معنی: مگر نه چنان است که من سرانجام به دست معشوق زیبایی هلاک خواهم شد؟ پس تو مرا به خاک و خون بکش؛ زیرا هیچ زیبایی چون تو نمی‌تواند خون مرا بریزد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

درر است لفظ سعدی ز فراز بحر معنی

چه کند به دامنی در که به دوست بر نریزد

معنی: سخنان سعدی به‌سان مرواریدهایی است که از دریای معنی فراز می‌آید؛ اما اگر آنها را به پای دوست نریزد و نثار وی نکند با دامنی از آن چه می‌تواند کرد؟ / دُرر: جمع دُرّ، مرواریدها / فراز: بلند و والا و در اینجا صفت است برای «معنی» / معنی: حقیقت و باطن / ریختن: نثار کردن / تشبيه: معنی به بحر (اضافهٔ تشبیهی) و لفظ سعدی به دُرر مانند شده است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی