غزل شمارهٔ ۱۷۹

معنی: آن ماه نورانی که بدینسان می‌گذرد کیست؟ گویی تشنه‌ای در اثر بی‌آبی جان می‌دهد در حالی که آب روان از کنارش می‌گذرد. ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی 

معنی: حتی اگر سرو بوستانی بتواند به حرکت درآید و از جایی به جایی رود، باز هم  نمی‌توان گفت که رفتاری به زیبایی رفتار معشوق دارد. ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی 

معنی: آیا از پیش چشم عاشقان دلسوخته زن سیاه‌چشم بهشتی می‌گذرد؟! یا ماه تمام یا معشوق چینی؟! ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی 

معنی: کسی جز باد بهار که بر گیسوان و گونه‌ها و پیشانی او دست می‌ساید و می‌گذرد، از او کامی برنگرفته و به آرزویی نرسیده است. ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی 

معنی: ساکنان زمین که زیرترین فلک است وقتی عبور کردن او را می‌نگرند، می‌پندارند که او آفتابی است که از فراز آسمان بلند می‌گذرد. / مردم زیرِ زمین: مردم زمین زیرین، زیرا زمین را قدما در زیر فلک قمر می‌دانستند؛ یا زیر به معنی پست و فروتر باشد که در این صورت زیر زمین به معنی زمین پست و خاکی است. / اوج برین: آسمان بلند ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی  

معنی: به معشوق بگو که پای خویش را بر سر عاشق و بر چشمان دوست بگذارد؛ زیرا حیف است که زیبارویی چون او پای بر زمین گذارد و بگذرد. ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: به تمام کسانی که در شهر هستند و دلی دارند و به دین پای‌بندند، بگو برحذر باشند؛ زیرا اینک معشوقی که تباهی دل و دین به دست اوست، از پیش آنان می‌گذرد. ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: در اثر خیال به گمان می‌افتم که او به دل و چشم من پای می‌گذارد و از روی آنها عبور می‌کند؛ گرچه می‌دانم او یقیناً بر روی زمین گذر دارد. ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی

معنی: اگر معشوق به ما توجهی داشته باشد یا نه، حکم حکم اوست؛ زیرا او به‌سان فرمانروایی است که از سرزمین متصرفی خویش عبور می‌کند. / ملک یمین: به کسر یا ضم اول در معنی دارایی و هستی، آنچه در تصرف کسی باشد. (لغت‌نامه) ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی    

معنی: ای سعدی، انزوا اختیار کن و در خلوت به عشق ورزیدن به خوبرویان مشغول باش؛ زیرا شاهد واقعی کسی است که به گوشه‌گیران توجهی دارد. ـ منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی/ دکتر تورج عقدایی