غزل شمارهٔ ۱۶۷

[آزردن: مجروح و رنجیدن / شوق: اشتیاق وآرزومندی و آن جَستن دل است برای دیدن معشوق / کشان: قید حالت، در حالت کشیدن / تشبیه: شوق به کمند] / معنی بیت اول: اگر وقتی دلم از ستم تو آزرده شود، باز هم اشتیاق مثل کمندی مرا برای آشتی، کشان‌کشان به جانب تو می‌آورد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

[درد: احساس نیاز و تمنای شدید برای رسیدن به معشوق، درد طلب عشق / دوش: دیشب / تاب آوردن: تحمل کردن و طاقت آوردن / ایهام تناسب: بین "تاب" در معنای غیر منظورش در اینجا با "صبح" /تضاد: صبح، شب] / معنی بیت دوم: در اثر درد عشق امیدوار نبودم که شب را به صبح برسانم، به راستی آنکه در چنبرهٔ عشق اسیر است، چگونه می‌تواند شب دراز جدایی را تحمل کند؟ - منبع: شرح غزل‌های سعدی

[آتش تیز: آتش تند و سوزان و افروخته / موم: مادهٔ زردرنگ و نرم و بسیار قابل جذب که مظهر نرمی و تسلیم است / در گداز آوردن: ذوب کردن / تشبیه مضمر: دل به موم مانند شده است.] / معنی بیت سوم: اگر دلی بسوزد تعجبی ندارد، زیرا آتش شعله‌ور پولاد را هم ذوب می‌کند تا چه رسد به دلی که همچون موم نرم است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

[خرامیدن: با ناز و خوشی حرکت کردن / رشک: حسد / سرو روان: سرو بالنده وقدکشیده /اهتزاز: جنبش و حرکت / تشبیه: قامت به درخت] / معنی : تو آن کسی هستی که اگر قامت چون درخت تو خرامیدن آغاز کند،  سرو روان در اثر رشک قامتت به حرکت در‌می‌آید. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

[ فراز آوردن: پیش آوردن ] / معنی بیت پنجم: بعد از این در به روی خود می‌بندم و با مردم نمی‌پیوندم، مگر با کسی که از تو خبر خوشی برایم بیاورد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

[نماز آوردن: سجده کردن و پرستیدن /کنایه: سر بر قدم نهادن (مطیع و تسلیم شدن) /تشبیه مرکب: مصراع اول مشبّه و مصراع دوم مشبّه‌به ] / معنی بیت ششم: اگر بپذیری، سر بر قدمت می‌گذاریم، به همان گونه که بت‌پرست در پیش بت به سجده می‌افتد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

[ سمع رضا: گوش خشنودی و موافقت / دلنواز: زیبا و دلنشین / کنایه: گوش داشتن (توجه کردن) / استعاره مکنیه: سمع رضا، گوش دل ] / معنی بیت هفتم : یک بار با گوش خرسندی از صمیم دل به سعدی گوش فرا ده، زیرا سوزش عشق موجب و موجد سخنان دلنشین خواهد بود. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی