غزل شمارهٔ ۱۶۳

هرکس با تو هم‌پیاله شود مستانه نعره می‌زند و هرکس چهرهٔ تو را ببیند بی‌اختیار عاشق می‌شود. [عربده: غوغا و هنگامه] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: اگر زهر هم در دهنم بریزی، با تو آنقدر شیرین است که می‌توانم بخورم.

درود خداوند بر پدری باد که فرزندی چون تو پرورده است. [نازنین: با ناز و زیبا، گرامی و دوست‌داشتنی.] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

گستردنی شایستگی آن را ندارد که زیر پای تو افکنده شود. باید چهره را چونان بساطی در زیر گامهای تو گسترد. [ بساط: فرش و گستردنی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

می‌خواستم بگویم که خاک پای تو هستم، ولی عقلم فورا مرا نصیحت کرد و... (بیت بعد). [اندر زمان: زود و فوری / کنایه: خاک پای کسی بودن (کوچکی و تواضع کردن).] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

گفت : خاک راه دوست مباش. مبادا که غباری بر دامن او نشیند! [ کنایه: گرد بر دامن نشستن (رنجور و اندوهگین گشتن) / تناسب: خاک، گرد / آرایهٔ اسلوب‌الحکیم در دو بیت دیده می‌شود.] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

با وجود آنکه آتش مخالفت دشمنان گرم است، آتش مهر ما با این مخالفت‌ها سرد نمی‌گردد. [ استعارهٔ مصرّحه: آتش (شور و اشتیاق) / کنایه: گرم بودن (حرکت و جنبش داشتن، تقلّا کردن). سرد شدن (بی‌اثر و خاموش شدن).] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: اگر کسی در برابر سختی‌ها و مشکلات عشق، رو برگرداند و از آن‌ها بگریزد، نمی‌توان او را مرد عشق دانست.

به هر کس که سَرِ بی‌سامانی و ناکامی ندارد، بگو که برو و در کوی عشق پرسه مزن. [ برگ: نوا و سامان / بی‌مرادی: ناکامی و بی‌نوایی./ کنایه: گرد کوی عشق گشتن (شیفته و بی‌قرار عشق شدن) / تشبیه: بی‌مرادی به برگ و عشق به کوی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای سعدی اگر شراب صافی وصل نصیب عاشق نگردد، ما همراه دردی‌کشان مجلس به نوشیدن دُرد بسنده خواهیم کرد. [صاف و دُرد: -> بیت نهم غزل ۲۸ / "واو" در معنی ملازمت و همراهی است. / دردی‌کشان: کسانی که جام شراب را تا ته سر می‌کشند، باده‌نوشان قهّار / دَرد: احساس نیاز و تمنای شدید برای رسیدن به معشوق، درد طلب عشق / مجلس درد: مجلس عشق. / تشبیه: وصل به صاف به جای شراب صافی / تضاد: صاف، دُرد / جناس ناقص: دُرد، دَرد.] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی