غزل شمارهٔ ۱۴۷

ای دوست، جسم و روحم فدای تن و جانت باد تمام سلطنت جهان را با مویی از تو مبادله نمی‌کنم. [ آرایهٔ عکس: جان و تن، تن و جان ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

نشنیدم که هیچ لبی از لب تو شیرین‌تر سخن گفته باشد. آیا وجودت شکر است یا آب دهانت شهد؟ [ ملک: پادشاهی، مملکت و ولایت / آرایهٔ تکرار: جان، تن / تناسب: شیرین، شکر، عسل. / بیت دارای آرایهٔ تجاهل‌العارف است. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

روزی عنایتی فرما و تیری به جانبم رها کن. شاید که در این صورت بتوانم دست و کمان تو را تماشا کنم. [ عنایت: توجه و احسان / تفرج کردن: سیر و تماشا کردن./ تناسب: تیر، کمان ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

اگر مسیر خود را تغییر دهی و چهره بپوشانی، من به گوشهٔ چشمانت که میلی به جانب من دارند، نگاه می‌کنم. [ راه گردندان: تغییر مسیر دادن / نگران: بیننده و نگرنده. / واج‌آرایی و تکرار: حرف "گ" و "ر" / جناس اشتقاق: می‌نگرم، نگران / تناسب: می‌نگرم، چشم، نگران ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

چهرهٔ چون ماهت بر قامت سرو وجود ندارد و ماه هم با تمام زیبایی قامتی موزون و متناسب چون قامت تو ندارد. [ استعارهٔ مصرحه: سرو روان (معشوق خرامان و رونده) / آرایهٔ عکس: سرو و ماه و سرو./ تشبیه تفضیلی: تشبیه قامت و چهرهٔ معشوق به سرو و ماه و برتری قامت و چهرهٔ او به آن دو.] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای یار، تو چه فتنه و آشوبی هستی که در وصف نمی‌گنجی؟ زیرا ما دربارهٔ تو بسیار سخن گفتیم، ولی نتوانستیم تو را آنچنانکه هستی بیان کنیم. [ بیان کردن: شرح و توضیح دادن، واضح وآشکار نمودن ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

تمام کسانی که ما را از عشق تو سرزنش می‌کردند، وقتی تو را آشکار ببینند، عذر عاشقی ما را خواهند پذیرفت. [ ملامت: عتاب و سرزنش / معذور داشتن: عذر کسی را پذیرفتن، معاف داشتن / عیان: ظاهر، آشکار ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

موجب دریغ است که چهرهٔ زیبایت را پنهان سازی! اگر دوستداران مشتاقت آن را ببینند، به تو چه زیانی خواهد رسید؟ [ نگارین: آراسته و زیبا / مساکین: جمعِ مسکین، درویشان و کسانی که هیچ ندارند، حقیران و ضعیفان. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

بازگرد و بنشین، زیرا تصویر خیالی تو در آیینهٔ چشمانم باقی مانده و اثر و نشانت در ذهنم نقش بسته است. [ خیال: تصور چیزی در ذهن هنگامی که در پیش چشم نباشد، تصویر معشوق / خاطر: فکر و اندیشه، دل / نشان: نقش و اثر / موازنه: تقابل آهنگین کلمات دو مصراع / جناس لاحق: نشین، نشان ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

دل از کف دادن و عاشق شدن مسأله مهمی نیست. نیمه‌جانی دارم آن را هم فدای جانت خواهم کرد. [ رمق: باقی جان، بقیهٔ حیات، تاب و توان / برخی: قربانی و فدایی. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

کرامت کردی که به من دشنام دادی! شنیدم، خوشا به حال شخص سعدی که نامش را بر زبان جاری ساختی! [ استعارهٔ تهکمیّه: کرم کردن در معنای ضد خود به کار رفته است / آرایهٔ التفات: "شنیدم" ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی