غزل شمارهٔ ۱۲۳

در من این هست: در من این حالت و شیوه وجود دارد / گزیر: چاره و علاج / تشبیه مضمر و تفضیلی: تشبیه معشوقان گل‌رو به گل و لاله و برتری آنها به این دو / معنی: در وجود من چیزی است که سبب می‌شود که نتوانم دوری زیبارویان را طاقت بیاورم. برای ندیدن گل و لاله چاره‌ای دارم، امّا برای جدایی از معشوقان زیبارو بی‌طاقتم و چاره‌ای ندارم. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

مطلوب: خواسته، مقصود و منظور / کنایه: مطلوب (معشوق و محبوب) / جناس اشتقاق: می جویم، جویان / معنی: این فقط من نیستم که در این شهر به دنبال دلِ از کف رفته‌ام می‌گردم، بلکه باید گفت هیچ کس نیست که خواهان معشوق من نباشد و همه در جست‌و‌جوی او هستند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

دانستن: شناختن / پویان: پوینده و شتابان / کنایه: پری‌زاده، مه‌پاره، دلبند (معشوق زیبارو) / معنی: کسی را نمی‌شناسم که از صمیم قلب خواهان یار دلبند من نباشد، یاری که گویی در زیبایی از نژاد پریان است و به ماه می‌ماند. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ساربان: (بان پسوند محافظت و نگه‌داری است و سار به معنی شتر است)، کاروان‌سالار، کسی که پیشاپیش شتران حرکت می‌کند و آنها را هدایت می‌کند. / اندیشه: ترس و بیم / تضاد: دوست، دشمن / معنی: ای ساربان، برای من خبر و پیامی از دوست بیاور، زیرا من از خصم خود بی‌خبرم و از بدگویان و ملامتگران هم واهمه‌ای ندارم. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

منّت داشتن: مرهون احسان کسی بودن و احسان وی را پذیرفتن / معنی: مرد راه عاشقی کسی است که جور و جفای معشوق را تحمّل نماید و آن را منّت و احسانی بر خود بشمارد، نه اینکه ناله سر دهد و بگوید که نمی‌توانم رقیبان و ملامتگران را تحمّل نمایم. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

خواجه: لقبی است برای وزیران، آقا و سرور، شخص بزرگ و مهتر / آدمی: انسان / معنی: ای بزرگوار، اگر آدمی هستی، سعدی را به دلیل دلدادگی و عشق سرزنش نکن، زیرا کسی که به زیبارویان تمایلی ندارد، در زمرهٔ آدمیان به شمار نمی‌آید. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی