برگردان به زبان ساده
کریم السجایا جمیل الشیم
نبی البرایا شفیع الامم
دارای خصلتهای نیکو و زیباییهای اخلاق؛ پیامبر و شفاعت کننده امتها و مردم.
امام رسل، پیشوای سبیل
امین خدا، مهبط جبرئیل
امام پیامبران و پیشوای راه و راهنما، امین و امانتدار خدا و کسی که جبرییل بر او نازل گشت.
شفیع الوری، خواجهٔ بعث و نشر
امام الهدی، صدر دیوان حشر
شفاعتکننده مردم در قیامت، بزرگ و سرور بعث و روز قیامت. امام و پیشوای هدایت؛ و صدر و بالای روز حساب و قیامت.
کلیمی که چرخ فلک طور اوست
همه نورها پرتو نور اوست
کلیمی که تمام هستی طور اوست؛ هرچه هدایت و دانایی و نور است همه از نور اوست.
شفیع مطاع نبی کریم
قسیم جسیم نسیم وسیم
هوش مصنوعی: پیامبر بزرگوار و محترم، که شفاعتکننده است و دارای صفات نیکویی همچون زیبایی و وزانت است.
یتیمی که ناکرده قرآن درست
کتبخانهٔ چند ملت بشست
یتیمی که هنوز قرآن را کامل نکرده بود و در آغازش بود، کتابخانه و علوم چند ملت را بیاثر کرد.(منظور کتب تورات و انجیل است)
چو عزمش برآهخت شمشیر بیم
به معجز میان قمر زد دو نیم
وقتی که عزم کرد و شمشیر مجازات را کشید با معجزه خود ماه را به دو نیم کرد.
چو صیتش در افواه دنیا فتاد
تزلزل در ایوان کسری فتاد
هوش مصنوعی: وقتی نام او در دنیا پیچید، پایههای کاخ کسری لرزید.
به لا قامت لات بشکست خرد
به اعزاز دین آب عزی ببرد
با یک «لا» بت لات را شکست و با عزیز داشتن دین خدا، آبروی بت عزی را برد.(منظور از "لا" همان لاالهالیالله است)
نه از لات و عزی برآورد گرد
که تورات و انجیل منسوخ کرد
نه فقط لات و عزی را نابود کرد بلکه تورات و انجیل را نیز منسوخ کرد.
شبی بر نشست از فلک برگذشت
به تمکین و جاه از ملک درگذشت
یک شب بر مرکب سوار شد و از بزرگی و شکوه از فرشتگان پیشی گرفت.
چنان گرم در تیه قربت براند
که بر سدره جبریل از او بازماند
چنان به نهایت تقرب به بارگاه الهی رفت که جبرییل بر سدره جاماند و نتوانست پیشتر برود.( درخت سدره؛ مکانی که فرشتگان از آن جلوتر نمیتوانند بروند)
بدو گفت سالار بیتالحرام
که ای حامل وحی برتر خرام
سالار بیتالحرام (حضرت رسول) به او گفت: ای آورنده پیام وحی، بالاتر بیا.
چو در دوستی مخلصم یافتی
عنانم ز صحبت چرا تافتی؟
وقتی که مرا دوستی یگانه و مخلص یافتی چرا مرا تنها گذاشتی ؟
بگفتا فراتر مجالم نماند
بماندم که نیروی بالم نماند
جبرییل گفت: پیشتر و جلوتر راه ندارم و خستهام و نیروی پرواز بیشتر ندارم.
اگر یک سر موی برتر پرم
فروغ تجلی بسوزد پرم
اگر به اندازه یک سر مو بالاتر بروم فروغ تجلی حق، بال و پر مرا میسوزاند.
نماند به عصیان کسی در گرو
که دارد چنین سیدی پیشرو
کسی که سید و پیشرو او چنین کسی است در گمراهی نمیماند.
چه نعت پسندیده گویم تو را؟
علیک السلام ای نبی الوری
هوش مصنوعی: چه توصیف زیبایی میتوانم دربارهات بگویم؟ سلام بر تو ای پیامبر فرزانه.
درود ملک بر روان تو باد
بر اصحاب و بر پیروان تو باد
درود و آفرین و سلام فرشتگان بر روان تو و کسانی که با تو هستند، بادا!
نخستین ابوبکر پیر مرید
عمر، پنجه بر پیچ دیو مرید
نخستین ابوبکر آن دانای ارادهکننده و عمر کسی که پنجه دیو سرکش را برپیچید. (مُرید در مصرع اول یعنی ارادهکننده، و مَرید در مصرع دوم یعنی سرکش و شریر)
خردمند عثمان شب زندهدار
چهارم علی، شاه دلدل سوار
عثمان خردمند که شبزندهدار و عابد بود، چهارم علی، آن شاه و فرمانروای دلدلسوار.(دلدل نام اسبی است که پیامبر سلاماللهعلیه به حضرت علی بخشید)
خدایا به حق بنی فاطمه
که بر قولم ایمان کنم خاتمه
خدایا به حق فرزندان فاطمه، با دعایم خاتمه مرا ایمان بگردان.
اگر دعوتم رد کنی ور قبول
من و دست و دامان آل رسول
اگر دعای من را رد کنی یا قبول کنی، من به دست و دامان آل رسول پناه میبرم
چه کم گردد ای صدر فرخنده پی
ز قدر رفیعت به درگاه حی
ای پیامبر خوشبخت و ای صدرنشین روز قیامت، از بزرگی و مقام بلندت در درگاه الهی چه چیزی کم خواهد شد؟
که باشند مشتی گدایان خیل
به مهمان دارالسلامت طفیل
معنی این بیت دنبالهی بیت قبل است ؛ که جمعی از گدایان نیز در مهمانی بخشش و عفو تو باشند؟
خدایت ثنا گفت و تبجیل کرد
زمین بوس قدر تو جبریل کرد
هوش مصنوعی: خداوند تو را ستایش کرد و برتریات را اعلام نمود، و حتی فرشته جبریل برای تو به احترام زمین را بوسه زد.
بلند آسمان پیش قَدْرَت خجل
تو مخلوق و آدم هنوز آب و گل
آسمان در برابر عظمت تو شرمنده است و تو مخلوق بودی وقتی که آدم هنوز آب و گل بود.
تو اصل وجود آمدی از نخست
دگر هرچه موجود شد فرع توست
اصل وجود از ابتدا تو بودی، موجودات و مخلوقات دیگر فقط به خاطر وجود تو خلق شده است.
ندانم کدامین سخن گویمت
که والاتری زانچه من گویمت
نمیدانم چه سخنی در وصفت بگویم که از هرچه گویم، ارزشمندتری.
تو را عز لولاک تمکین بس است
ثنای تو طه و یس بس است
همان عزت و مقام که خدا تو را داد و فرمود «لولاک لما خلقت الافلاک» برای عظمت و بزرگی تو کافی است، برای ثنا و آفرین و مدح تو، سورههای جلیل طه و یس کافی است.
چه وصفت کند سعدی ناتمام؟
علیک الصلوة ای نبی السلام
سعدیِ ناتمام (سعدی که هنوز خود به مقصود و مقصد نرسیده ) چگونه میتواند تو را وصف کند؟ درود فراوان بر تو باد ای پیامبر!