بخش ۱ - سرآغاز

به نام خداوندی که آفریننده جان است؛ خدای دانا و حکیمی که آفریننده سخن در زبان است.

خداونده بخشنده مهربان؛ بخشاینده و آمرزش‌گر و عفو‌کننده 

عزیزی (خداوند) که هر کس از وی (خداوند) روی گردان شد ، هیچ احترام و عزتی نمی‌بیند.

هوش مصنوعی: پادشاهان با مقام والای خود در برابر او به احترام و نیاز در حالت سجده و تواضع قرار می‌گیرند.

نه گردن‌کشان و طاغیان را با شتاب تنبیه می‌کند و نه توبه‌کنندگان را با جفا و جور از درگاه خود می‌راند.

اگر از رفتار زشت تو خشمگین شود، وقتی از کار خود پشیمان شوی و به راه درست برگردی،او نیز فراموش میکند!

هوش مصنوعی: اگر کسی با پدرش درگیر شود، قطعاً پدر بسیار خشمگین خواهد شد.

حتی اگر بین دو خویشاوند عدم رضایت و دلخوری وجود داشته باشد یکدیگر را طوری از خود می‌رانند که انگار دو غریبه هستند

و اگر کسی برای کار و تلاش همت نکند و چابک نباشد، خداوند او را دوست نمیدارد

اگر با دوستانت مهربان نباشی، حتی دوستانت هم از تو دور خواهند شد.

اگر یک جنگاور و لشکری ترک خدمت کند فرمانده و شاه لشکر به‌او مزد نمی‌دهد و از او پشتیبانی نمی‌کند.

اما خداوند آسمان‌ها و زمین و صاحب بالا و پست، در برابر نافرمانی، درهای روزی را به روی کسی نمی‌بندد.

تمام دو جهان (دنیا و آخرت) یک قطره از دریای علم او هستند و همه‌چیز را می‌داند و گناهان را می‌بیند و با بزرگواری چشم‌پوشی می‌کند.

هوش مصنوعی: زمین مانند یک سفره بزرگ برای همه انسان‌ها است و در این سفره، چه دشمن و چه دوست، همه می‌توانند از نعمت‌های آن بهره‌مند شوند.

اگر در مجازات ستمگر شتاب می‌کرد‌، آیا کسی زنده می‌ماند؟

از داشتن مثل و ضد مبراست و فرمانروایی‌اش بی‌نیاز از عبادت و بندگی  جن و انسان است.

هوش مصنوعی: پرستار کار او، همه موجودات و مخلوقات را شامل می‌شود؛ از انسان‌ها گرفته تا پرندگان، حشرات و حتی مگس‌ها.

هوش مصنوعی: چنان سفره‌ای از کرم گسترده شد که سیمرغ، پرنده‌ای افسانه‌ای، هم از آن بهره‌مند شد.

هوش مصنوعی: موجودی نیکوکار و مهربان که در کارها مؤثر است و دارای اخلاق نیکویی است و به اسرار آگاهی دارد.

هوش مصنوعی: او را مقام بزرگی می‌رسد و من که ملکش همیشه وجود داشته و خودش بی‌نیاز است.

هوش مصنوعی: یکی به اوج مقام و خوشبختی می‌رسد و دیگری به فرو افتادن و ذلت دچار می‌شود.

هوش مصنوعی: سعادت و خوشبختی بر سر او قرار دارد، اما در عوض، بدبختی و شقاوت را به دوش می‌کشد.

آتش را بر خلیل(اشاره به حضرت ابراهیم(علیه السلام)) مانند گلستان میکند و گروهی را از آتش به سوی نیل میبرد(اشاره به داستان حضرت موسی(علیه السلام))

معنی این بیت به بیت قبل برمیگردد؛ اگر خداوند آتش را به گلستان تبدیل میکند از روی لطف و عنایت و نیکویی اوست ، و اگر لشکریان فرعون را در آب نیل غرق میکند و آنها را به آتش دوزخ می اندازد این هم از روی قهر و خشم و تحت فرمان خودش است.

خداوند اعمال ناپسند را می‌بیند و با نیکویی خود آن را مخفی نگه می دارد.

هوش مصنوعی: اگر حکم مانند شمشیری تهدیدآمیز بیرون کشیده شود، مردم به مانند موجودات کر و لال بی‌حرکت و ساکت می‌شوند.

هنگامی که خداوند سفره‌ی نعمت خودش رو از روی کرم و بزرگواری پهن میکند، شیطان نیز خواهد گفت که من هم سهمی از این نعمت میخواهم بردارم.

هوش مصنوعی: با احترام به مقام و بزرگی او، کسانی که بزرگ هستند نیز باید مقام خود را از سر بگذارند.

هوش مصنوعی: کسانی که در سختی و مشکل هستند، از رحمت خدا نزدیک شوند و کسانی که با تضرع و درخواست به سراغ او می‌آیند، دعوت می‌شوند که پاسخشنان را بشنوند.

کارهای انجام نشده را پیشاپیش میبیند و از رازهای گفته نشده آگاهی دارد.

این بیت به قدرت و توانایی خداوند اشاره دارد که خداوندی که صاحب دفتر حساب روز قیامت است با قدرت و توانایی خود آسمان و زمین را نگهداری و محافظت می کند.

هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌تواند از عبادت و طاعت او بی‌نیاز باشد و هیچ‌کس نمی‌تواند بر سخنان او تأثیر بگذارد یا در آن‌ها دخل و تصرفی کند.

خداوند نیکوکاری که از روز ازل و از قدیم پروردگار جهان و جهانیان است و نیکی و خوبی و نیکوکاران را دوست دارد با قلم تقدیر چهره‌های زیبا را در رحم مادر نقاشی و تصویر‌گری میکند.

خورشید و ماه از سمت شرق تا غرب در حال حرکتند و جهان خاکی را بر روی آب بنا نهاد.(نظریه‌ی فیلسوفان زمان سعدی بوده است)

زمین از زلزلزه‌های بوجود آمده بشدت به لرزش در می‌آیند و خداوند برای حفاظت از زمین کوه‌ها را بمانند میخی در زمین کوفته است.(نظر فیلسوفان قدیم)

نطفه را به مانند پری صورت نگاری میکند، تا به حال چه کسی را دیده‌اید که بتواند بر روی آب تصویر بکشد یا به عبارتی روی آب بتواند نقاشی بکشد؟

هوش مصنوعی: در دل سنگی سخت، گوهرهای زیبا و باارزشی نهفته است. مانند گل‌ سرخی که در شاخسار سبز و رنگین می‌روید.

هوش مصنوعی: از ابر، قطره‌ای به سوی دریا می‌افتد، مانند اینکه نطفه‌ای از پدر به درون رحم منتقل می‌شود.

معنی این بیت برمی‌گردد به بیت قبل؛ از آن قطره مروارید زیبا در کف دریا و در دل صدف بوجود می‌آید و از این نطفه، چهره‌ای خوش‌فرم و زیبا شکل می‌گیرد.

هوش مصنوعی: او هیچ چیزی را از علم و دانش نمی‌شناسد که برایش پنهان باشد؛ در نظر او، آنچه پیدا و آنچه ناپیداست، هیچ تفاوتی ندارد.

هوش مصنوعی: اگرچه مار و مور (موریانه) توانایی و قدرت چندانی ندارند، اما همواره در جستجوی روزی و تأمین معیشت خود هستند. پس باید به آن‌ها کمک کرد تا زندگی کنند.

هوش مصنوعی: به فرمان او، وجود از عدم به وجود آمد که آیا کسی جز او می‌داند که از عدم، چیزی به وجود آوردن ممکن است یا نه؟

هوش مصنوعی: راهی دیگر به دنیای ناپدید شده ببر و از آنجا به میدان محشر وارد شو.

هوش مصنوعی: جهان به وجود خداوند اعتراف دارد، اما در فهم ذات او ناتوان است.

هوش مصنوعی: انسان نتوانسته است به درک کامل عظمت و شکوه او برسد و نتوانسته است زیبایی بی‌نظیر او را به طور کامل ببیند.

هوش مصنوعی: نه عقل و فهم انسان قادرند به اوج و عرش وجودش برسند، و نه می‌توانند به عمق صفات او دست یابند.

معنی این بیت برمی‌گردد به بیت قبل؛در این مسیر سخت و دشوار که شناخت ذات خداوند منظور است، بسیاری در برابر این امر مشکل غرق شدند و هیچ کمک یا راه نجاتی برای آنها پیدا نشد.

شب‌های زیادی را در این مسیر شناخت ذات حق نشستم و در افکارم گم شده بودم، تا اینکه اسرگشتگی و اضطراب دستم  را گرفت و به من گفت از این افکار برون شو و برخیز.

علم خداوند، چون سلطانی بر گسترهٔ سرزمین حکمفرما است و شما نمی‌توانید با قیاس و مقایسه بر او احاطه یابید یا او را به چالش بکشید.

هوش مصنوعی: نه ذهن انسانی به عمق ذات او دست پیدا کرد و نه تفکر توانست به عمق ویژگی‌های او برود.

سخن در فصاحت و شیوایی به حد سحبان وائل (خطیب معروف عرب) رسیده است و به بهترین شکل بیان می‌شود، اما کسی تا بحال به عمق ذات و وجود مطلق و بی‌نقص خداوند منزه و پاک نتوانسته است دست یابد و آن را بشناسد.

خاصان درگاه حق در  مسیر شناخت خداوند، با اسب‌ اندیشه تاخته و کوشیده‌اند در حالی که از عهده ثنا و ستایش خداوند نتواسته‌اند برآیند از این مسیر عقب مانده‌اند.

هر مکانی برای پیشرفت و موفقیت مناسب نیست و گاهی اوقات نیاز است که در صورت نیاز تسلیم تقدیر شویم.

هوش مصنوعی: اگر سالکی به درک عمیق و رازهای حقیقی رسید، در بازگشتش در را به روی او می‌بندند.

در این میهمانی، تنها کسی حق نوشیدن باده عشق حقیقی را دارد که از درد و رنج خود رها شود و به حالت بی‌خبری فرو برود.

باز شکاریی که بال و پر دارد چشم او بسته است و نمی بیند . و بازی که چشمش باز است و بیناست پر و بالش سوخته و توانایی پریدن ندارد 

هیچ‌کس گنج قارون(شناخت ذات خداوند) را نتوانسته است بدست آورد و اگر کسی هم به آن برسد، هیچ‌گاه نمی‌تواند آنرا خارج شود.

من در این امواج خون(دریای شناخت خدا) غرق می‌شوم و هیچ‌کس نتوانسته از آن خارج شود.

هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی به هدفی برسی و به مقصدی بیابی، ابتدا باید به بازگشت و درستی انتخاب‌هایت فکر کنی.

هوش مصنوعی: اگر به درون خود نگاهی عمیق و دقیق بیندازی و در افکارت تأمل کنی، به تدریج می‌توانی آرامش و清ایی در وجود خود ایجاد کنی.

آیا بویی از عشق تو را مجذوب و دلبسته نمی‌کند و نسبت به پیمانی که در آغاز وجودت بسته شده(عهد الست)، طلبکار نمی‌شود؟

برای رسیدن به مقصد دلخواه، باید تلاش کنی و در نهایت از آنجا به آغوش عشق و محبت خداوند وارد شوی.

هنگامی که به یقین مرسی، دیگر هیچ پرده‌ای از خیال باقی نماند و جلوه‌ای از جلال و عظمت خداوند در برابر شما آشکار می شود.

هوش مصنوعی: دیگر عقل توان پیش رفتن ندارد و نمی‌تواند مسیرش را مدیریت کند. در این حالت، حیرت و سردرگمی بر او حاکم شده است.

هوش مصنوعی: در این دریا جز مردی که به راه خود آگاه بود، غرق نشد. او به خاطر این‌که به دعوت‌کننده‌ای توجه نکرد، گم شد.

هوش مصنوعی: افرادی که از این مسیر بازگشته‌اند، تعداد زیادی هستند و در سردرگمی به سر می‌برند.

هوش مصنوعی: کسی که از راه پیامبر منحرف شود، هرگز به مقصد نخواهد رسید.

هوش مصنوعی: نپندار که برای رسیدن به صفا و پاکی، می‌توان غیر از راه پیامبر (محمد) قدم برداشت.