بخش ۱۹ - حکایت زاهد تبریزی

شخص گرانقدری اهل تبریز و اهل عبادت شب بود.

یک شب در جایی دید که دزدی طناب به سوی بام خانه‌ای افکند (که بالا برود)

(مرد پارسا) مردم را بیدار کرد؛ فریاد و آشوب بلند شد و از هر سوی مردم چوب‌به‌دست بدانجا سرازیر شدند.

هنگامی‌که آن دزدِ نامردم‌، بانگ و فریاد مردم را شنید فرار را بر قرار ترجیح داد.

آن فریاد و غوغا، در دلش ترسی افکند؛ فرصت‌یافت و از آنجا گریخت.

(اما) دل آن مرد پارسا (که دزد) را از دزدی محروم کرد، به‌حال دزد سوخت.

در تاریکی در پی او رفت و از کوچه‌ای و راهی دیگر به پیشباز (و مقابل) او رفت.

(و به او گفت) که ای یار (‌هم‌پیشه) جایی مرو که من دوست تو (و مثل تو دزد) هستم و می‌دانم که تو مردی و شجاعت تو را قبول دارم.

آدمی شجاع مثل تو ندیده‌ام زیرا شجاعت و جنگاوری بر دو نوع است؛

یکی جنگیدن با دشمن و دیگری جان سالم به‌در بُردن در جنگ.

شجاعت تو را در این دو خصلت و در این‌باره، قبول دارم و نوکر تو هستم، (مانند غلام خود) نامی برایم انتخاب کن که بردهٔ تو هستم (مولا در اینجا یعنی غلام)

اگر از روی بزرگی تصمیم بگیری و (پیشنهادم را بپذیری) به جایی که می‌دانم تو را راهنمایی می‌کنم.

خانه‌ای کوتاه‌دیوار هست با دری قفل شده و فکر‌می‌کنم که صاحب‌خانه در خانه نیست.

(کاری است آسان) دو کلوخ روی هم می‌گذاریم و پای بر دوش دیگری می‌نهیم (و بالا می‌رویم.)

هر چه به‌دست آوردی قانع باش؛ از اینکه امشب بی‌هیچ‌چیزی برگردی بهتر است.

با چرب‌زبانی و حیله او را به‌سوی خانهٔ خود برد.

دزد خم شد و (مرد پارسا) پای بر دوش او نهاد و (از دیوار) بالا رفت.

مقداری وسایل و لباس و رخت از روی دیوار به او داد. (غَلطاق: چوب زین)

(پس از این) از آنجا بانگ کمک برآورد که بیایید دزد را بگیرید و ثواب و مزد ببرید!

آن دزد دغل از آشوبی که برخواست‌، همراه با وسایل و جامه‌ها گریخت.

آن مرد نیک‌نظر و پارسا خیالش آسوده شد که آدم سرگشته‌ای به مراد خود رسید.

نابکار و خبیثی که به کسی رحم و ترحم نمی‌کرد، آن مرد نیک بر او بخشود.

از سیرت و سرشت خردمندان عجیب و دور از انتظار نیست که از کرم و بزرگ‌منشی حتی بر بدان نیکی می‌کنند.

در اقبال و سایهٔ نیکان است که بدان می‌زیند و روزی می‌خورند‌، اگرچه بدان اهل بخشش و نیکی نیستند.