برگردان به زبان ساده
گروهی برآنند از اهل سخن
که حاتم اصم بود، باور مکن
هوش مصنوعی: برخی از اهل اعتبار معتقدند که حاتم، یعنی حاتم طائی، ناشنوا بوده است. اما به این نظر اعتماد نکنید.
برآمد طنین مگس بامداد
که در چنبر عنکبوتی فتاد
هوش مصنوعی: صدای مگسی در صبحگاه به گوش میرسد که در تلهٔ یک عنکبوت گرفتار شده است.
همه ضعف و خاموشیش کید بود
مگس قند پنداشتش قید بود
هوش مصنوعی: همه ناتوانی و سکوت او به خاطر فریب و نیرنگ بود، مگس که به او نگاه میکرد، فکر میکرد که این ناتوانی محدودیت است.
نگه کرد شیخ از سر اعتبار
که ای پایبند طمع پای دار
هوش مصنوعی: شیخ با نگاهی واقعبینانه به شخصی که دلبسته ی طمع و خواستههای دنیوی است، گفت: مراقب باش که گرفتار آرزوها نشوی و در مسیر درست قدم برداری.
نه هر جا شکر باشد و شهد و قند
که در گوشهها دامیار است و بند
هوش مصنوعی: هر جایی که شیرینی و نعمت وجود دارد، دلیل نمیشود که آنجا امن و بیخطر باشد، بلکه ممکن است در خفا خطرهایی وجود داشته باشد.
یکی گفت از آن حلقهٔ اهل رای
عجب دارم ای مرد راه خدای
هوش مصنوعی: یکی از افراد از لحاظ نظر و اندیشه، از حلقهای که متعلق به اهل فکر و رأی بود حیرت کرد و به مردی که در مسیر خداوند قرار داشت، اشاره کرد.
مگس را تو چون فهم کردی خروش
که ما را به دشواری آمد به گوش؟
هوش مصنوعی: چرا که میگویی مگس را فهمیدهای، در حالی که صدای ما به سختی به گوشت رسید؟
تو آگاه گشتی به بانگ مگس
نشاید اصم خواندنت زین سپس
هوش مصنوعی: تو با صدای مگس آشنا شدی و دیگر نیازی نیست که کسی تو را به ناشنوا بودن متهم کند.
تبسم کنان گفت ای تیز هوش
اصم به که گفتار باطل نیوش
هوش مصنوعی: با لبخندی گفت: ای کسی که باهوش و زیرکی، بهتر است که به سخنان بیمحتوا گوش ندهی.
کسانی که با ما به خلوت درند
مرا عیب پوش و ثنا گسترند
هوش مصنوعی: افرادی که در تنهایی با ما هستند، عیبهایم را میپوشانند و همواره از من تعریف میکنند.
چو پوشیده دارند اخلاق دون
کند هستیم زیر، طبع زبون
هوش مصنوعی: وقتی که فضیلتها را پنهان و زشتخوییها را بروز دهند، ما نیز به زیر و سطح پایین خود سقوط میکنیم و رفتار زبونانهای از خود بروز میدهیم.
فرا مینمایم که مینشنوم
مگر کز تکلف مبرا شوم
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که من باید به دیگران نشان دهم که شنونده خوبی هستم، تا از زحمت و تکلف دور شوم.
چو کالیو دانندم اهل نشست
بگویند نیک و بدم هر چه هست
هوش مصنوعی: وقتی من را بشناسند و در جمع قرار دهم، درباره خوبیها و بدیهای من هر چه و هر طور که هست، سخن خواهند گفت.
اگر بد شنیدن نیاید خوشم
ز کردار بد دامن اندر کشم
هوش مصنوعی: اگر حرفهای ناخوشایند را نشنوم، از رفتار بد دیگران ناراحت نمیشوم و آن را کنار میگذارم.
به حبل ستایش فرا چه مشو
چو حاتم اصم باش و عیبت شنو
هوش مصنوعی: به دنبال ستایش دیگران نباش، زیرا مانند حاتم طایی که از عیوب دیگران بیخبر بود، خود را در افکار بازنگهدار.