بخش ۱۱ - حکایت خواجه نیکوکار و بنده نافرمان

آدم بزرگی که هنرور و فرزانه دهر بود‌، غلامی داشت زشت‌رفتار.

(غلامی بود) ناپسند‌روی و ژولیده موی‌ و ترش‌روی و بداخلاق.

حرف زدن او مثل نیش افعی زهرناک بود و از همه زشت‌رویان شهر‌، سبقت برده بود و پیش افتاده بود.

به علت بیماری چشمانش مدام آب و عفونت از آنها جاری بودو بوی بد بدنش (عرق زیر بغل)انسان را فراری می داد.

هنگام پختن غذا ترش‌روی بود (و از غذا ناخرسند) و وقتی که غذا آماده می‌شد با آن‌مرد هنرور می‌نشست (و با او غذا می‌خورد)

همیشه هنگام غذا خوردن با او بود و اگر خواجه از تشنگی می‌مرد آب به دستش نمی‌داد.

(دیگران هرکاری کردند تغییر نمی‌کرد) و نصیحت و تنبیه هیچکدام بر او اثر نمی‌گذاشت و آن خانه شبانه‌روز از او در آشوب بود.

دیگران را اذیت می‌کرد و در راه آنها تیغ و خار می‌انداخت و یا مرغان خانگی را در چاه آب می‌انداخت (و از این قبیل کارها)

دیگران از دیدنش وحشت می‌کردند و اگر برای انجام کاری فرستاده می‌شد می‌رفت و برنمی‌گشت (انجام نمی‌داد)

شخصی به آن خواجه گفت از این غلام بدسیرت چه انتظار داری؟ ادبش را یا هنرش را یا زیبایی و خوبی‌اش را؟

آدمی که وجودش برای تو مایه زحمت و ناخوشی است نمی‌ارزد که دردسرهایش را متحمل می‌شوی.

من برای تو غلام و بنده خوب و خوش‌رفتار پیدا می‌کنم این را به بازار غلامان ببر و بفروش.

اگر پول ناچیزی هم برای او دادند بپذیر و بفروشش که اگر راستش را بخواهی حتی مُفت، گران است.

آن مرد نیکونهاد در پاسخ خندید و گفت ای دوست خوش‌ذات و نیکو‌نسَب.

خوی و رفتار این غلام بد و ناپسند است (اما برای من مزیتی دارد) که خوی و رفتار مرا پسندیده و نیکو می‌گرداند.

چون‌که رفتارهای بد او را تحمل می‌کنم در نتیجه می‌توانم بر خوی بد و بدی‌های دیگران نیز صبور باشم.

صبر و تحمل کردن، کار سختی است و اول مانند زهر تلخ است اما همین‌که آموختی و در سرشت تو جای گرفت، چون شهد و عسل شیرین است (و مزایای بسیار دارد)