بخش ۱۹ - حکایت دهقان در لشکر سلطان

کدخدایی و پسرش به لشکر شاه رسیدند و از میان لشکریان گذشتند.

پسر‌، چاووش‌های لشکر را دید و شمشیرها و تبرها را و لباس‌های زیبای لشکریان و کمربندهای طلای آنها را.

همچنین پهلوانان و غلامان کماندار را

برخی لباس‌های پرنیان پوشیده‌بودند و برخی کلاه مُرصّع بر سر داشتند.

وقتی پسر آن همه شکوه و مقام را دید؛ جاه و مقام پدرش در نظر او حقیر به‌نظر رسید

پس رنگ روی کدخدا زرد شد و از وحشت به خرابه‌ای پناه برد.

پسر به او گفت: تو کدخدا هستی تو از بزرگان ده سرتر هستی

چه شد که از جان ناامید شدی؟ و از این شکوه و عظمت وحشت‌زده شدی؟

گفت: بله، بزرگ ده هستم اما بزرگ هستم تا زمانی‌که در همان ده هستم.

همان بزرگان وقتی که به بارگاه پادشاه می‌رسند (احساس حقارت می‌کنند) و از هیبت و شکوه وحشت‌زده می‌گردند.

ای بی‌خبر تو بدین جهت خود را مهم می‌پنداری که هنوز در ده هستی.

درباره هر نکته که سخن‌وران و شاعران حرفی‌زده‌اند سعدی حکایت و داستانی می‌آورد.

شاید تو نیز کرمک شب‌تاب را شب‌ها در باغ یا بیشه‌ای دیده باشی

شخصی از آن کرمک شب‌تاب پرسید که چرا در روزها بیرون نمی‌آیی؟

ببین آن کرمک متواضع چه پاسخ خردمندانه‌ای داد

من در شب و روز و همیشه در صحرا هستم اما در برابر خورشید دیده‌نمی‌شوم.