برگردان به زبان ساده
پدرمرده را سایه بر سر فکن
غبارش بیفشان و خارش بکن
بچه یتیمی کهپدر ندارد را مورد نوازش!واحسان خود قرار بده و باعث خوشحالی!او بشو و اندوهش را کم کن .
ندانی چه بودش فرو مانده سخت؟
بود تازه بی بیخ هرگز درخت؟
هوش مصنوعی: آیا میدانی چه چیزی باعث شد که او به شدت گرفتار شود؟ آیا هیچ درختی میتواند بدون ریشه، تازه بماند؟
چو بینی یتیمی سر افکنده پیش
مده بوسه بر روی فرزند خویش
هوش مصنوعی: اگر دیدی یتیمی با سر افکنده در مقابل توست، به فرزند خود بوسه نزن.
یتیم ار بگرید که نازش خرد؟
وگر خشم گیرد که بارش برد؟
هوش مصنوعی: اگر یتیمی گریه کند، چه کسی به نازش اهمیت میدهد؟ و اگر عصبانی شود، چه کسی بار آن را به دوش میکشد؟
الا تا نگرید که عرش عظیم
بلرزد همی چون بگرید یتیم
هوش مصنوعی: مگر آنکه یتیم گریه کند، که در آن صورت عرش بزرگ به لرزه در میآید.
به رحمت بکن آبش از دیده پاک
به شفقت بیفشانش از چهره خاک
هوش مصنوعی: با مهربانی اشکها را از چشمانت بشوی و از روی محبت خاک را با چهرهات آبپاشی کن.
اگر سایه خود برفت از سرش
تو در سایه خویشتن پرورش
هوش مصنوعی: اگر سرپناه و حمایت قبلی از او دور شده، تو میتوانی خود را به گونهای پرورش دهی که نیاز به آن حمایت نداشته باشی و خودت به خودت تکیه کنی.
من آنگه سر تاجور داشتم
که سر بر کنار پدر داشتم
هوش مصنوعی: من زمانی احساس افتخار و عزت میکردم که در کنار پدرم بودم.
اگر بر وجودم نشستی مگس
پریشان شدی خاطر چند کس
هوش مصنوعی: اگر تو به من نزدیک شوی، ممکن است دیگران نیز تحت تأثیر قرار گیرند و نگران حالشان شوند.
کنون دشمنان گر برندم اسیر
نباشد کس از دوستانم نصیر
هوش مصنوعی: حالا اگر دشمنان مرا به اسارت ببرند، هیچ یک از دوستانم به کمکم نخواهد آمد.
مرا باشد از درد طفلان خبر
که در طفلی از سر برفتم پدر
هوش مصنوعی: من از درد و رنج کودکان آگاه هستم، زیرا خودم در کودکی، پدرم را از دست دادهام.
یکی خار پای یتیمی بکند
به خواب اندرش دید صدر خجند
یک نفر خاری از پای یتیمی درآورد، بعدا در خواب دید که (بخاطر این احسان) در بلندای سعادت قرار گرفته
همی گفت و در روضهها میچمید
کز آن خار بر من چه گلها دمید
هوش مصنوعی: او همیشه میگفت و در باغها قدم میزد که از آن خارها چه گلهایی بر من شکفته است.
مشو تا توانی ز رحمت بری
که رحمت برندت چو رحمت بری
هوش مصنوعی: هر چقدر که میتوانی، از رحمت دور نشو، زیرا اگر از رحمت دور شوی، رحمت نیز از تو دور خواهد شد.
چو انعام کردی مشو خودپرست
که من سرورم دیگران زیردست
هوش مصنوعی: اگر لطفی به کسی کردی، به خودبالا بینی نپرداز، چون من بزرگ هستم و دیگران در مقام پایینتری قرار دارند.
اگر تیغ دورانش انداختهست
نه شمشیر دوران هنوز آختهست؟
هوش مصنوعی: اگر در زمانه مشکلاتی برای او پیش آمده است، هنوز هم او دارای قدرت و توانمندی برای مقابله با چالشهاست.
چو بینی دعاگوی دولت هزار
خداوند را شکر نعمت گزار
هوش مصنوعی: وقتی کسی را دیدی که برای حکومت و بزرگانش دعا میکند، بدان که او شکر نعمتها را به جا میآورد.
که چشم از تو دارند مردم بسی
نه تو چشم داری به دست کسی
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم به تو نگاه میکنند و به تو توجه دارند، اما تو هیچ توجهی به دیگران نداری.
«کرم» خواندهام سیرت سروران
غلط گفتم، اخلاق پیغمبران
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به اشتباه به ویژگیهای خوب و پسندیده اشاره میکند و میگوید که به جای آنکه از کرم و بزرگواری سروران سخن بگوید، در واقع در مورد اخلاق و رفتار پیغمبران صحبت میکند. این نشاندهنده ستایش از ویژگیهای نیک انسانی و الهی است.
