بخش ۱۳ - حکایت در معنی رحمت با ناتوانان در حال توانایی

در دمشق چنان خشکسالی و قحطی شدیدی روی داد که عاشقان و دوستان، عشق و محبت را از یاد بردند (رنج گرسنگی جایی برای عشق باقی نگذاشت)

آسمان چنان از باریدن خست ورزید که زمین‌های کشاورزی و نخلستان‌ها حتی قطره‌ای آب ننوشیدند و کاملاً خشک شدند

چشمه‌های کهنسال و جوشان خشکیدند و در سراسر شهر آبی نماند، مگر اشک روان از چشمان یتیمان.

اگر از شکاف یا دودکش خانه‌ای دودی بالا می‌رفت، حاصل آتش و پخت‌وپز نبود؛ بلکه آهِ سوزناک زنی بیوه و درمانده بود.

درختان مانند فقیرانِ زردچهره، بی‌برگ‌وبار و رنگ‌پریده شده بودند؛ و حتی پهلوانان و افراد نیرومند نیز از گرسنگی سست، ناتوان و به‌شدت درمانده گشته بودند.

نه در کوهستان سبزی و گیاهی روییده بود و نه در باغ‌ها شاخه و درختی برجا مانده بود؛ ملخ‌ها باغ و بوستان را خورده بودند و مردم نیز از شدت قحطی، به خوردن ملخ روی آورده بودند.

در آن اوضاع سخت، یکی از دوستانم به دیدارم آمد که از شدت نحیفی و رنج، فقط پوستی بر استخوان‌هایش باقی مانده بود.

این در حالی بود که او از توانایی مالی بالایی برخوردار بود و صاحب ثروت، مقام، طلا و دارایی بسیار بود.

به او گفتم: ای دوست نیک‌سرشت و پاک‌نهاد من! برایم بگو که چه رنج و ناتوانی‌ای بر تو عارض شده که به این حال افتاده‌ای؟

با تندی و اعتراض بر من خروشید که: عقلت کجاست؟ وقتی وضعیت را می‌بینی و حقیقت را می‌دانی، پرسیدنت نادرست و بی‌جاست.

آیا نمی‌بینی که سختیِ روزگار به اوج خود رسیده و رنج و گرفتاری مردم بی‌نهایت شده است؟

نه باران رحمتی از آسمان می‌بارد، و نه فریاد و ناله دادخواهان به جایی می‌رسد تا گرهی گشوده شود.

به او گفتم: تو چرا نگران و هراسانی؟ تو که ثروت داری! زهر فقط کسی را از پا درمی‌آورد که پادزهر (تریاک) نداشته باشد؛ تو که چاره و توان مالی داری چرا رنج می‌کشی؟

اگر دیگران از فقر و بی‌پولی از بین می‌روند، تو ثروتمندی؛ مرغابی (بط) را از سیلاب و طوفان چه ترسی است؟

آن مرد دانا و اهل بینش با دلخوری و رنجیدگی به من نگریست؛ همانند نگاهِ سرزنش‌آمیزی که دانشمندی به فردی نادان و بی‌خرد می‌اندازد.

و گفت: ای دوست! انسان باانصاف و بافتوت، حتی اگر خودش در ساحل امن باشد، وقتی غرق شدنِ یاران و همنوعانش را ببیند، هرگز آرام و قرار نمی‌گیرد.

چهره زرد و تکیده من ناشی از فقر و تنگدستی خودم نیست؛ بلکه غصه و دردی که برای فقیران و مستمندان می‌خورم، رخسارم را زرد کرده است.

انسان عاقل و اهل خرد هرگز نمی‌تواند زخمی را تحمل کند؛ چه آن زخم بر تن دیگران باشد و چه بر تن خودش.

من نخستین تندرستی هستم که هرگاه زخمی بر پیکر دیگری ببینم، تمام بدنم از درد و اندوه به لرزه می‌افتد.

خوشی و آرامش آن شخص سالمی که در کنار بیماری رنجور و ناتوان قرار دارد، تلخ، ناگوار و تباه می‌شود.

هنگامی که می‌بینم فرد نیازمند و مسکینی گرسنه مانده، هر لقمه‌ای که در دهان می‌گذارم برایم مانند زهر و دردِ جانکاه است.

کسی که دوستان و نزدیکانش در سیاه‌چال و زندان گرفتار باشند، چگونه ممکن است از گردش و تفریح در باغ و گلزار لذت ببرد؟