برگردان به زبان ساده
راستی کن، که راستان رَستند
در جهان راستان قویدستند
هوش مصنوعی: سعی کن راستگو باشی، زیرا راستگویان در دنیای خود بسیار قدرت دارند و موفق و توانمند هستند.
راستگاران بلندنام شوند
کجروان نیم پخته خام شوند
هوش مصنوعی: صادقان و درستکاران در زندگی به مقام و شهرت بالا دست مییابند، در حالی که کسانی که به راههای نادرست میروند، به سرانجامی ناپسند و ناتمام میرسند.
یوسف از راستی رسید به تخت
راستی کن، که راست گردد بخت
هوش مصنوعی: یوسف با صداقت و درستی به مقام و قدرت رسید، پس تو هم باید با صداقت زندگی کنی تا شانس و بخت تو هم درست و خوب شود.
گر بدی دامنش گرفت چه باک؟
چکند دست بد به دامن پاک؟
هوش مصنوعی: اگر بدی به کسی آسیب بزند، چه اشکالی دارد؟ در مقابل، چه کسی میتواند با دست کثیف به دامن پاک و معصوم لطمه بزند؟
راستگوینده راست بیند خواب
خواب یوسف که کج نشد، دریاب
هوش مصنوعی: کسی که در سخن گفتن راستگو باشد، در خوابهایش نیز حقیقت را میبیند. مانند خواب یوسف که هرگز به بیراهه نرفت. پس باید این را درک کرد و به آن توجه داشت.
چون درو بود راستکرداری
خواب او گشت قفل بیداری
هوش مصنوعی: وقتی که در کار نیکو و درستکاری باشی، خواب تو به آرامی و بینگرانی میگذرد و بیداریات پر از دغدغه و نگرانی نخواهد بود.
چون به نیکی درید پیرهنی
شد مسخّر چو مصرش انجمنی
هوش مصنوعی: زمانی که به خوبی و نیکی عمل میشود، مثل این است که لباسی به شدت زود پاره میشود و شخصی را به نوعی در جمع خود جا میدهد.
پیرهن کین بود مقاماتش
دیده روشن کند کراماتش
هوش مصنوعی: پیرهن کین دارای مقاماتی است که بینش و روشنایی را بههمراه میآورد و نشانههای شگفتی را نمایان میسازد.
گو بدر بر تن نکو رفتار
پوستین گرگ و پیرهن کفتار
هوش مصنوعی: بدرستیکه لباس زیبا و مناسبی بپوشی، اما درون و رفتار تو نباید مانند پوستین گرگ و پیراهن کفتار باشد. به این معنا که ظاهر خوب لازم است، اما شخصیت و رفتار نیز باید با آن هماهنگ باشد.
دامنی را که در کشی ز هوا
این اثرها کند، رواست، روا
هوش مصنوعی: وقتی دامن کسی به خاطر عواملی همچون باد یا دیگر موقعیتها چین و چروک میخورد، اشکالی ندارد و این موضوع قابل قبول است.
به گزاف آنچنان عزیز نشد
که گرفتار خُفت و خیز نشد
هوش مصنوعی: به طور تصادفی آنقدر با ارزش و گرانقدر نشد که دچار ذلت و پایین آمدن نشود.
چون خیانت نکرد با دل جفت
راست آمد هر آن حدیث که گفت
هوش مصنوعی: وقتی دل به کسی وفادار باشد، هر چیزی که بگوید راست و درست خواهد بود.
پاکدل را زیان به تن نرسد
ور رسد جز به پیرهن نرسد
هوش مصنوعی: دل پاک و بیآلایش آسیبی به بدن وارد نمیکند و اگر هم آسیبی برسد، تنها به لباس او تاثیر خواهد گذاشت.
از دو چاه و دو گرگ دیده شکنج
چه عجب گر رسد به جاه و به گنج؟
هوش مصنوعی: این بیت اشاره دارد به این که اگر کسی با مشکلات و خطرات زیادی روبهرو شود، جای تعجب نیست که به موفقیت و ثروت دست یابد. در واقع، وقتی فردی در شرایط سخت و دشوار قرار گیرد و بتواند از پس آنها برآید، طبیعی است که به دستاوردهای بزرگی برسد.
گرگ اول چو بیگناه آمد
نام او در کتاب شاه آمد
هوش مصنوعی: وقتی گرگ اول بیگناه وارد شد، نام او در کتاب شاه ثبت شد.
گرگ آخر چو در فضیحت ماند
ایزد او را به نام خویش بخواند
هوش مصنوعی: اگر گرگ در میان دردسر و فضیحت بماند، خدا او را به نام خودش میخواند.
گر غلامی عزیز گردد و شاه
نه عجب، چون بری بود ز گناه
هوش مصنوعی: اگر پیشهوری مورد احترام قرار گیرد و شاه مورد توجه نباشد، جای تعجبی نیست، زیرا او از گناه و ناپاکی پاک است.
ور شود شاه خواجهٔ جانی
عجب اینست و نیست ارزانی
هوش مصنوعی: اگر شاه و صاحبنفسی پیدا شود، جای تعجب نیست که در چنین اوضاع و احوالی، چیزی با ارزش و گرانبهایی وجود نداشته باشد.
قول و فعل تو تا نگردد راست
هر چه خواهی نمود جمله هباست
هوش مصنوعی: هر چه میخواهی انجام دهی، اگر صحبتها و اعمالت همسو و راست نباشد، تمام تلاشهایت بیفایده است.
کور و کر گر نهای ز چاه مترس
راست باش و ز میر و شاه مترس
هوش مصنوعی: اگر نابینا و ناشنوا باشی، از چاه نترس. راستباش و از درون خود و پادشاه نترس.
استوار و شجاع باش و دلیر
در نفاذ امورِ شرع چو شیر
هوش مصنوعی: در کارهای دینی و مسائل شرعی، باید استوار، شجاع و دلیر مانند یک شیر باشی.
بندهٔ شرع باش و راتب او
مگذر از شرع و از مراتب او
هوش مصنوعی: به قوانین و اصول دین پایبند باش و از آنها دور نشو. از مسیرهایی که او تعیین کرده است، پا فراتر نگذار.
عقل را شرع در کنشت کند
جبن را شرع خوب و زشت کند
هوش مصنوعی: عقل در دین و قوانین شرعی موجب میشود که ترس را در انسان ایجاد کند و همچنین معیارهای خوب و بد را مشخص میسازد.
صدق چون راست شد روانت را
بیرعونت کند گمانت را
هوش مصنوعی: وقتی صداقت و راستگویی در دل و روان تو جای بگیرد، دیگر خیال و گمانهای بیاساس و لغو را از ذهنت دور میکند.
آخرین یار اولیا صدقست
اولین کار انبیا صدقست
هوش مصنوعی: آخرین دوست و یار خداییها صداقت است و نخستین کار پیامبران نیز صداقت بوده است.
هر که زین صدق دم تواند زد
در ولایت قدم تواند زد
هوش مصنوعی: هر کسی که بتواند با صداقت و راستگویی صحبت کند، میتواند در مسیر اهداف و پیشرفتهای خود نیز قدم بردارد.
تا نگردد درون و بیرون راست
بوی صدق از تو برنخواهد خاست
هوش مصنوعی: برای اینکه صداقت و راستگویی از تو بهطور طبیعی نمایان شود، باید هر دو درون و بیرونت با هم سازگار و درست باشند.
صدقت از نار خود سقیم کند
صبر در صدق مستقیم کند
هوش مصنوعی: اگر خود را صادقانه به آتش نار احتیاج بسپاری، صبر تو را به راستی و صداقت هدایت میکند.
صادقان را رجال گفت خدای
خنک آنکو به صدق دارد رای
هوش مصنوعی: خداوند به راستگویان عنوان مردان بزرگی را داده است. چه خوب است انسانی که نظر و عقیدهاش بر پایهی صداقت باشد.
صدق آیینهایست حال ترا
روی نفس تو و کمال ترا
هوش مصنوعی: راستگویی همچون آینهای است که حال و وضعیت تو را نمایان میسازد و نشاندهنده کمال و زیبایی تو است.
تا تو باشی، ز راستی مگذر
مکش از خط راستگاران سر
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو هستی، از راه راست منحرف نشو و از مسیر درست دور نشو.
صدق میزان کردهها باشد
و آنچه در زیر پردهها باشد
هوش مصنوعی: راستی و صداقت، معیاری است که بر اساس آن اعمال و کردارهای انسان سنجیده میشود، و آنچه که در پس پردهها و رازها نهفته است، نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
گر چو بوبکر صدق کرداری
جز خدا و رسول نگذاری
هوش مصنوعی: اگر مانند ابوبکر راستکردار باشی، جز خدا و پیامبر را نخواهی پذیرفت.
راستی ورز و رستگاری بین
یار شو خلق را و یاری بین
هوش مصنوعی: اگر با صداقت برخورد کنی و به حقیقت پایبند باشی، میتوانی در میان دوستانت ارتباط خوبی برقرار کنی و به یاری آنها بپردازی.
صادقی، هر چه جز خداست بباز
از بد و نیک با خدا پرداز
هوش مصنوعی: ای صادق، هر چه غیر از خداست را رها کن و به خوبیها و بدیها با خداوند بپرداز.
ترسکاری، به راست رفتن کوش
ور نداری، تو خود نداری هوش
هوش مصنوعی: اگر ترسویی، تلاش کن که راست را برگزینی؛ و اگر تلاش نمیکنی، نشاندهندهی آن است که خودت فاقد عقل و درایت هستی.
گر حکیمی دروغ سار مباش
با کژ و با دروغ یار مباش
هوش مصنوعی: اگر فردی عاقل و دانا میشناسی که دروغ میگوید، با او دوست نباش و به او اعتماد نکن.
