برگردان به زبان ساده
حکمت از فکر راستبین باشد
در مراعات سر دین باشد
هوش مصنوعی: حکمت ناشی از تفکر درست و نیکوست و در این تفکر باید به حفظ اصول دین توجه داشت.
نظر اندر صفات حق کردن
به دل اثبات ذات حق کردن
هوش مصنوعی: به دل خود صفات خدا را در نظر بگیر و با این توجه وجود خداوند را ثابت کن.
سخنی کان به دل فرو ناید
دان که از حکمتی نکو ناید
هوش مصنوعی: هر کلامی که به دل انسان نفوذ کند، نشانهای از حکمت خوب و ارزشمند در آن نهفته است.
تا نخوانی حکیم دو نان را
گر چه دانند علم یونان را
هوش مصنوعی: اگر حکیم دو نان را نخوانی و در اهمیت آن توجه نکنی، دانستن علم یونان هم فایدهای ندارد.
حسن فعل حکیم و حالش را
بین و آنگه شنومقالش را
هوش مصنوعی: عمل و رفتار نیکو و حکیمانه او را ببین و حال او را درک کن، سپس به سخنانش گوش فرادهی.
گر زبان حکیم خاموشست
فعل او بین که سربسر هوشست
هوش مصنوعی: اگر زبان حکیم ساکت باشد، ولی اعمال او را مشاهده کن که نشاندهندهی تمام خرد و دانش اوست.
نه ازین رو رسول با مردم
گفت: «منی خذوا مناسککم»
هوش مصنوعی: پیامبر به مردم گفت که مناسک و آیینهای خود را بگیرید و انجام دهید.
روی آن حکمتی ندارد نور
کز کتاب و ز سنت افتد دور
هوش مصنوعی: این نور و دانشی که از کتاب و سنت به دست میآید، بیفایده و بیخود است اگر بر اساس حکمت و درایت نباشد.
هر کرا این متاع در بارست
نطق او در زبان و کردارست
هوش مصنوعی: هر کسی که این کالا را در دل داشته باشد، سخنان و رفتار او نشاندهنده آن است.
دیدنش حکمتست و فعل امام
صحبتش رحمت خواص و عوام
هوش مصنوعی: دیدن او نشان از حکمت الهی است و سخنان امام برای همه، چه خاص و چه عام، رحمت به شمار میرود.
وقت گفتن حکیم را پیداست
کانچه گوید به قدر گوید و راست
هوش مصنوعی: وقتی حکیم سخن میگوید، مشخص است که او آنچه را که میگوید، به اندازه و به حقیقت بیان میکند.
به هوا و مجاز دم نزند
در پی آرزو قدم نزند
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال آرزوهاست، نباید به کارهای بیهوده و خیالهای خام بپردازد.
بدهد بر خرد هوا را دست
خرد او کند هوا را پست
هوش مصنوعی: اگر عقل و خرد به کار بیفتد، میتواند هوا و نفس را تحت کنترل درآورد و به آن جایگاه نازلی بدهد.
حفظ ناموس را کمر بندد
راه سالوس و زرق بربندد
هوش مصنوعی: حفظ آبرو و شرف فرد، در زیر فشار فریب و نیرنگ قرار میگیرد.
آنچه داند نه هشتنی باشد
آنچه گوید نبشتنی باشد
هوش مصنوعی: آنچه که انسان میداند، به مانند یک عدد هشت نیست که بتوان به راحتی آن را بیان کرد. اما آنچه که انسان میگوید و نوشته میشود، در واقع نمایانگر آگاهی و دانستههایش است.
سیرت رفتگان طریق او را
صفت صادقان رفیق او را
هوش مصنوعی: سیره و رفتار پیشینیان راه او را میشناساند و ویژگیهای راستگرا به او کمک میکند.
با امل انس کمترش باشد
اجل اندر برابرش باشد
هوش مصنوعی: زمانی که عشق و دوستی کمتر باشد، مرگ به زودی فرا میرسد و در برابر انسان قرار میگیرد.
نشود وقت او به بازی صرف
ننهد بییقین قلم بر حرف
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که وقتی زمان کسی به بیهودهگویی یا بازیهای بیفایده بگذرد، هیچ تضمینی وجود ندارد که او بتواند حرف درست و معتبری بزند. این جمله به اهمیت توجه و دقت در سخن گفتن اشاره دارد.
غم عمر گذشته گیرد پیش
دل ز بهر درم ندارد ریش
هوش مصنوعی: غم گذشته عمر باعث ناراحتی دل میشود، اما برای این درد هیچ دلیلی پیدا نمیکند.
شفقت بر جوان و پیر کند
رحم بر منعم و فقیر کند
هوش مصنوعی: مهربانی و محبت به جوانان و افراد سالخورده نشان میدهد و همچنین بر روی کسانی که دارای نعمت هستند و فقیران رحم میکند.
زو دل هیچ کس نیازارد
چون بیازرد، زود باز آرد
هوش مصنوعی: اگر کسی دل کسی را به درد آورد، باید به سرعت از کارش بازگردد و از آن عمل دست بکشد.
کوشد اندر تمام دانستن
ننگش آید ز خام دانستن
هوش مصنوعی: کسی که تلاش میکند تا همه چیز را بداند، از اینکه چیزی را بدون درک درست و ناآگاهانه بشناسد، شرمنده میشود.
پر به خواب و خورش هوس نکند
بیتواضع نظر به کس نکند
هوش مصنوعی: پر از خواب و خورشید، کسی که به خویشتن مغرور است و تواضع ندارد، به دیگران نظر نمیکند و از خوشی و لذتهای دنیا دور است.
صورت اهل حکمت این باشد
حکما را صفت چنین باشد
هوش مصنوعی: اهل حکمت به گونهای هستند که در وجودشان صفات خاصی نمایان است و این ویژگیها آنها را از دیگران متمایز میکند.
گرنه آنی که در گمان افتی
هرخسی را حکیم چون گفتی؟
هوش مصنوعی: اگر به هر کسی که فکر میکنی حکیم است، اعتماد کنی، در آن صورت ممکن است به اشتباه بیفتی.
حکمت آموز و نور حاصل کن
دل خود را به نور واصل کن
هوش مصنوعی: دانش و فهم را بیاموز و تلاش کن تا دل خود را به نور حقیقت روشن کنی.
گر به حکمت رسی سوار شوی
حکما را سپاسدار شوی
هوش مصنوعی: اگر به دانش و حکمت دست یابی، باید قدردان حکیمان و دانایان باشی.