برگردان به زبان ساده
شکفته شد گل از باد خزانی
تو در باد خزانی بی زیانی
هوش مصنوعی: گل به خاطر وزش ملایم باد سرد پاییزی شکفته و زیبا شده است. در این باد پاییزی، به نظر میرسد که هیچ آسیبی وارد نمیشود.
همه شمشاد و نرگس گشتی ای دل
چه چیزی مردمی یا بوستانی
هوش مصنوعی: ای دل! تو که همهٔ زیباییها و لطافتهای دنیا را در خود جمع کردهای، آیا هنوز چیزی از مردم یا باغ و بوستان باقی مانده است؟
ز بوی موی پیچان سنبلی تو
ز رنگ و روی رخشان ارغوانی
هوش مصنوعی: از عطر موی زیبای تو، همچون سنبل، و از رنگ و نمای چهرهات که به سرخی ارغوان میماند، شگفتزدهام.
چه کرده است آن سر زلف ببویت
که یک ساعت به یک جایش نمانی
هوش مصنوعی: چرا آن موی خوش با تو نمیماند و همیشه تغییر میکند که حتی یک ساعت هم نمیتوانی در یک جا باقی بمانی؟
گهش بربندی و گاهش ببری
گهش گردآوری گه برفشانی
هوش مصنوعی: گاهی او را محدود میکنی و گاهی از او میکاهی، گاهی او را جمع میکنی و گاهی بر او مینوازی.
گهش آویخته داری دو بر دو
گهش بر آتش رخشان نشانی
هوش مصنوعی: گاهی او را با دو دست نگه داشتهای و گاهی به مانند نشانی بر آتش، زیبایی او را نشان میدهی.
بیا تا هر دو عطاری گزینیم
که مشگ و زعفران شد رایگانی
هوش مصنوعی: بیایید با هم تصمیم بگیریم که داروهای خوشبو و گرانبها را انتخاب کنیم که در حال حاضر به راحتی در دسترس است.
بدان زلف و بدین رخ رنج نبود
ز بی مشکی و از بی زعفرانی
هوش مصنوعی: بدان مو و این چهره، هیچ ناراحتی وجود ندارد، نه به خاطر اینکه عطر خوشی در کار نیست و نه به خاطر اینکه رنگ زعفرانی نیست.
مرا طعنه زنی گویی دلت نیست
اگر من بی دلم تو بی دهانی
هوش مصنوعی: تو طعنه میزنی و به نظر میرسد که دلت برای من نمیسوزد، چون من که بیدلم، تو هم که هیچ حرفی نمیزنی و خاموشی.
بیا تا آفرین شاه خوانیم
..............................
هوش مصنوعی: بیا تا با هم ستایش و تمجید پادشاه را انجام دهیم.
خداوند خداوندان گیتی
جمال خسروی و ملکبانی
هوش مصنوعی: خداوند، خالق بزرگ همه موجودات و حاکمی با زیبایی و عظمت است که همواره در سروری و حکومت بر جهان، قابل ستایش و بزرگوار است.
سپهبد میر نصر ناصر دین
بهر فخری و هر فضلی یکانی
هوش مصنوعی: سپهبد میر نصر با نیکنامی و فضائل فراوان، به عنوان شخصیتی برجسته و افتخارآفرین شناخته میشود.
نداند کرد جز رای درستش
کس الفاظ خرد را ترجمانی
هوش مصنوعی: هیچکس جز خود او نمیداند که چگونه باید کلمات خرد را به درستی تفسیر کند.
بجز رسم مفیدت کس نکرده ست
به گنج آفرین بر قهرمانی
هوش مصنوعی: غیر از کار سودمند تو، هیچکس به اندازه تو به ثروت و موفقیت دست نیافته است. آفرین بر کسانی که در این مسیر قهرمانانه قدم برداشتهاند.
صلاح دین و دنیا را همیشه
گشاده بد ره و بسته میانی
هوش مصنوعی: راه درست و مناسب برای اصلاح دین و دنیای انسانها همیشه باز است، اما راه میانی و نامشخص مسدود است.
کسی کو را تو بشناسی به هر حال
بزرگ است ار بخوانی ار برانی
هوش مصنوعی: هر کس که او را بشناسی، در هر شرایطی دارای اهمیت و بزرگمنشی است، چه او را دعوت کنی و چه او را کنار بگذاری.
بسان دعوت یوسف نشانت
به پیران باز گرداند جوانی
هوش مصنوعی: مانند دعوت یوسف، تو هم میتوانی جوانی را به سوی بزرگان و تجربهداران راهنمایی کنی.
کمانت وقت زخم آهنگداز است
چگونه گویمت کآهن کمانی
هوش مصنوعی: زخمی که از تیر کمانت به وجود میآید، مانند آهن داغی است. چگونه میتوانم به تو بگویم که خود آهنی مانند کمان هستی؟
ز مهر صولجانت هر مهی ماه
دو ره بر چرخ گردد صولجانی
هوش مصنوعی: از محبت و زیبایی چهره تو، هر ماهی مانند تو در آسمان گردید و به دور چرخ به گردش درآمد.
ندانم هیچ بخرد کو نبوده ست
به راه حمدت اندر کاروانی
هوش مصنوعی: من نمیدانم هیچ فرد با خردی که در راه ستایش تو نبوده باشد، در این کاروان.
اگر پرویز جود تو بدیدی
نیازیدی به گنج شایگانی
هوش مصنوعی: اگر پرویز به زیبایی و مهربانی تو نگاه میکرد، هرگز نیازی به گنج و ثروت نمیداشت.
به جای اندر نگنجد پیشی از جای
توئی کاندر جهان پیش از جهانی
هوش مصنوعی: تو آن چنان والامقام و بینظیری که هیچکس نمیتواند به پای تو برسد، چرا که تو مانند جهانی پیش از جهان هستی.
ز تست احکام گیتی نه توئی خود
قرانی نیستی صاحب قرانی
هوش مصنوعی: از تو قوانین و احکام این جهان نمیآید، تو خود قرآن نیستی و صاحب قرآن هم نیستی.
بدان کز وی نهانی ، آشکاری
بدات کس کآشکاری ، زو نهانی
هوش مصنوعی: بدان که از درون او، چیزهایی پنهان است و آشکار شدن شما از او، باعث میشود که دیگران چیزهای پنهانی او را درک کنند.
همی بینند و تعیینت ندانند
به هر کس مانی و کس را نمانی
هوش مصنوعی: مردم تو را میبینند اما نمیتوانند تو را به درستی بشناسند و هر کسی به تو مرتبط است اما تو هیچکس را به خود وابسته نمیکنی.
به تو ما ایمنیم و در نهیبیم
نهیبی تو ندانم یا امانی
هوش مصنوعی: ما به تو آرامش داریم و در نزد تو احساس امنیت میکنیم، اما نمیدانم آیا این امنیت واقعی است یا فقط ظاهری.
چو حلمت بنگرم گویم تنی تو
چو لفظت بنگرم گویم روانی
هوش مصنوعی: وقتی به آرامش و حلم تو نگاه میکنم، فکر میکنم بدن تو همانند یک کلمه است. اما وقتی به گفتار تو توجه میکنم، حس میکنم که تو مانند جانی زنده و پویا هستی.
اگر حق عمرۀ دین است حقی
وگر جان امر یزدان است جانی
هوش مصنوعی: اگر انجام عمره حقی باشد که باید به جا آورده شود، پس جان انسان هم به فرمان خداوند است و به همین دلیل ارزشمند است.
جوانمردی یکی مرموز لفظی ست
مر آن مرموز را شرح و بیانی
هوش مصنوعی: جوانمردی یک واژه رازآلود است که نیاز به توضیح و تفسیر دارد تا مفهوم آن روشن شود.
تو آثار جلالت را مشیری
تو اخبار کفایت را عیانی
هوش مصنوعی: تو نشانههای بزرگی و عظمت را میبینی و خبرهای کافی را به وضوح میشنوی.
تو تأیید مروت را فصولی
تو تاریخ فتوّت را زبانی
هوش مصنوعی: تو نماینده و نشانهای از جوانمردی هستی و میتوان از تو درباره تاریخ و داستانهای مردانگی درس گرفت.
تو مرقوم هدایت را دلیلی
تو مر وقت سلامت را اوانی
هوش مصنوعی: تو نشانههای هدایت را دلیلساز هستی و وقت سلامتی را نیز با دانش و آگاهی خود مشخص میکنی.
تو بر ما مهربانی پیش هیجا
چرا بر خویشتن نامهربانی
هوش مصنوعی: چرا تو با ما مهربانی داری اما با خودت بیرحم هستی؟
اگر گوهر فشانی روز رادی
عجب نبود که تو دریا بیانی
هوش مصنوعی: اگر روزی دریا به اشکال و زیبایی خود نمایان میشد، تعجبی نداشت زیرا تو خود از همان دریایی.
برسم نیک تو منسوخ گردد
رسوم خسروان باستانی
هوش مصنوعی: به خاطر نیکی تو، سنتها و آیینهای قدیمی پادشاهان به فراموشی سپرده میشوند.
خداوندا نخستین روز آبان
نگر تا جز به شادی نگذرانی
هوش مصنوعی: ای خدا، در نخستین روز آبان، توجه کن که تنها لحظات شاد را سپری کنی.
همیشه تا بلندی دارد آتش
همی تا خاک پست است از گرانی
هوش مصنوعی: هرچه آتش بیشتر به سمت بالا میرود، نشاندهنده این است که هنوز خاکی پست و سنگین در زیر آن وجود دارد. به عبارتی دیگر، آتش در اوج خود به خاطر وجود سنگینی در زیر آن است.
خداوند جهان باش و خداوند
به نام نیک و عمر جاودانی
هوش مصنوعی: به عنوان پروردگار جهان، با نامی نیکو و زندگیای جاودانه درخشان باش.
دو گونه تهنیت گفتم به یک بیت
چو بر خوانم تو این معنی بدانی
هوش مصنوعی: در یک بیت شعری که میخوانم، دو نوع تبریک را بیان کردهام و میخواهم تو این مفهوم را بفهمی.
ز بنده بر تو فرّخ باد هرمز
ز تو بر بنده جشن مهرگانی
هوش مصنوعی: از سرنوشت خوشبختی که بر تو ناز داره، بر بنده تو هم تبریک و شادباشی در جشن مهرگان است.