برگردان به زبان ساده
شه مشرق و شاه زابلستانی
خداوند اقران و صاحبقرانی
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف یک پادشاه میپردازد که به عنوان رهبر سرزمین مشرق و زابلستان شناخته میشود. او دارای ویژگیهایی ممتاز است و به عنوان یک شخص بزرگ و معتبر در میان همدورهایهای خود به شمار میرود.
بدولت یمینی بملت امینی
مر این هر دو را اصل یمن و امانی
هوش مصنوعی: به واسطه حکومت یمنی، ملت در امنیت و آرامش به سر میبرد و این دو مفهوم، یعنی یمن و امان، از ریشههای اصلی و بنیادین در فرهنگ و تاریخ ما هستند.
تو محمود نامی و محمود کاری
تو محمود رایی و محمود جانی
هوش مصنوعی: تو نام نیک و پسندیدهای داری و اعمالت نیز نیکوست. تو دارای اندیشهای خوب و انسانی با شخصیت و والا هستی.
زمانه دلست و تو او را ضمیری
بزرگی تن است تو او را روانی
هوش مصنوعی: زمانه همانند دل است و تو وجودی گستردهای را به همراه داری. تو روح آن دنیا هستی.
نه جز عیب چیزیست کان تو نداری
نه جز غیب چیزیست کان تو ندانی
هوش مصنوعی: هیچ عیبی وجود ندارد که تو آن را نداشته باشی و هیچ چیزی نیست که تو نتوانی از آن آگاه شوی.
زمینی نه ای کافتخار زمینی
زمانی نه ای کافتخار زمانی
هوش مصنوعی: تو نه به زمین افتخار میکنی و نه به زمان، چرا که نه به جایگاه زمین تعلق داری و نه به لحظهای خاص.
سپهری نه ای ، رهنمای سپهری
جهانی نه ای ، کدخدای جهانی
هوش مصنوعی: تو نه کسی هستی که در آسمانها را بنگرید و راه را نشان دهد، بلکه تو مانند کدخدای یک سرزمین، در زندگیام نقش مهمی داری.
بدیدار ماهی ، بکردار شاهی
بفرهنگ پیری ، بدولت جوانی
هوش مصنوعی: در دیدار ماه، رفتار پادشاه و فرهنگ بزرگسالان، در کنار ثروت و جوانی را نشان میدهد.
بفرمان کیائی بمیدان قضائی
بنعمت زمینی بقدر آسمانی
هوش مصنوعی: با فرمان سلطان، در میدان عدالت، به اندازه نعمتهای زمینی، بهرهمند از برکات آسمانی خواهیم بود.
تو مر دولت خسروان را جمالی
تو مر ملت تازیان را امانی
هوش مصنوعی: تو زیبایی و رونق پادشاهان را به همراه داری و همچنین امنیت و آسایش مردم عرب را فراهم میکنی.
تو مر چرخ اقبال را آفتابی
تو مر گنج فرهنگ را قهرمانی
هوش مصنوعی: تو مانند آفتابی هستی که چرخ روزگار را روشن میکند و به مانند قهرمانی هستی که گنج دانش و فرهنگ را در اختیار دارد.
خرد را کند رای تو پیشگوبی
وفا را کند عهد تو ترجمانی
هوش مصنوعی: عقل و اندیشه تو را به سمت راستی و وفاداری هدایت میکند و پیمان تو را به خوبی به نمایش میگذارد.
ز کین وز مهرست شمشیر و کفت
بدین کینه جوی و بدان مهربانی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در جنگ و نبرد، انگیزهها میتوانند از دو حس متضاد ناشی شوند: یکی از نفرت و کینه و دیگری از عشق و محبت. در واقع، اشاره دارد به اینکه هر دو احساس میتوانند انسان را به عمل وادار کنند، خواه در جهت مثبت یا منفی.
تو نیزه بسنگ سیه در گذاری
تو پیکان ز پولاد بیرون جهانی
هوش مصنوعی: تو مثل نیزهای هستی که به سنگ سیاه میخورد و از دل آن، پیکان از جنس فولاد بیرون میآید، نشاندهنده این است که تو از دل سختیها و مشکلات، قوی و محکم بیرون میآیی.
زمین را قراری فلک را مداری
ادبرا شعاری سخن را معانی
هوش مصنوعی: زمین دارای ثبات و آرامش است و آسمان چرخش و گردشی دارد. در این میان، سخن و کلام باید به معانی عمیق و مفهومهای واقعی دست یابد.
توئی مایۀ عقل لیکن نه عقلی
توئی معدن زرّ ولیکن نه کانی
هوش مصنوعی: تو خود اصول و اساس عقل هستی، اما به معنای واقعی عاقل نیستی؛ همچون معادن طلا که خود منبع ثروتاند، اما خود طلا نیستند.
سخا را دمنده یکی ژرف بحری
وفا را شکفته یکی بوستانی
هوش مصنوعی: آدم سخاوتمند به نوعی مانند دریاست که عمق و وسعت دارد و وفاداری نیز مانند گلستانی است که همیشه شکوفا و پرثمر میباشد.
بقدر آفتابی برادی سحابی
نه اینی نه آنی ، هم اینی هم آنی
هوش مصنوعی: به اندازهای که تو را میسازند و تو را تحت تأثیر خود قرار میدهند، هم درخشان و برجستهای و هم ممکن است گمشده و مخفی به نظر بیایی. در واقع، تو ترکیبی از هر دو حالت هستی؛ هم این هستی و هم آن.
بنام اندرون از جهان نیکنامی
بکام اندرون در جهان کامرانی
هوش مصنوعی: با یاد خداوند، از دنیا به نام نیکو شناخته میشویم و با دل پر از خواستههای خوب، در این جهان به کامیابی و موفقیت میرسیم.
بزرگان گهر پوش و گوهر شناسند
تو گوهر نمائی و گوهر فشانی
هوش مصنوعی: مردم با تجربه و دانا به ارزش و خوبیها آگاهاند، اما تو به گونهای خودت را نشان میدهی و از خود زیبایی و نیکی ساطع میکنی.
چو برقست تیرت رونده در آهن
که تو برق تیری و آهن کمانی
هوش مصنوعی: تیر تو همچون برق سریع و تند است که در کسی مینشیند که مثل آهن محکم و غیر قابل نفوذ است. تو خود مانند برقی هستی که از کمان رها میشود.
نداده ست مر خاکرا رایگان کس
تو دینار و گوهر دهی رایگانی
هوش مصنوعی: هیچ کس از زمین چیزی را به صورت رایگان نمیگیرد. اگر تو دینار و جواهر بدهی، آن را به رایگان نخواهی داشت.
عیانهای باطل خبر شد ز تیغت
خبرهای حق هم بدو شد عیانی
هوش مصنوعی: چشمان حقیقت از تیغ تو آگاه شدند و اخبار نادرست هم به وضوح بر او نمایان گشت.
چه در پیش شمشیر تو شیر شرزه
چه برگ رزان پیش باد خزانی
هوش مصنوعی: در برابر شمشیر تو، شیر نیرومند هم ضعفی ندارد و مانند برگهای درختان در برابر باد پاییزی، بیدفاع و آسیبپذیر میشود.
بدانی که بدخواه تو کیست گوئی
همی نامش از لوح محفوظ خوانی
هوش مصنوعی: بفهمی که دشمن تو کیست، انگار که نام او را از دفتر سرنوشت میخوانی.
چنان پر شد از تو گمان مخالف
که گوئی تو اندر میان گمانی
هوش مصنوعی: تو آنقدر در ذهن و دل من جا گرفتهای که گویی خودت جای یک اندیشهی دیگر هستی.
امل را بماند اجل بر گرفته
گرفته یمین تو تیغ یمانی
هوش مصنوعی: باید به مرگ زمان خود او فکر کند و نگران باشد که شمشیر یمانی تو، قادر است هر لحظه او را از پا درآورد.
مکان و زمان هست در خدمت تو
اگر چه تو اندر زمان و مکانی
هوش مصنوعی: زمان و مکان برای تو آماده هستند، هرچند تو در زمان و مکان وجود داری.
تو آنی که خواهد اجرام گردون
که در مجلس تو بوند از ادانی
هوش مصنوعی: تو همان کسی هستی که اجرام آسمانی برای تو در مجلس تو حضور دارند و از نزدیک با تو در ارتباطند.
تو آنی که هرجا که باشی نباشد
دل اندر نیاز و تن اندر نوانی
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که هر جا که باشی، دل در حال نیاز نیست و تن هم به دنبال آسایش نیست.
بخواند مر آنرا که خوانی سعادت
براند مر آنرا کجا تو برانی
هوش مصنوعی: بهتر است آن کسی که خوشبختی را میخواند، فقط به او گوش کن و او را دنبال کن، زیرا او میتواند تو را به سعادت برساند. اگر تو هم بخواهی او را رها کنی، نخواهی توانست او را به جایی هدایت کنی.
تو مر حادثات زمانرا هلاکی
تو مر نادرات زمانرا بیانی
هوش مصنوعی: تو باعث بیثباتی حوادث زمان هستی و در عین حال، موجب روشن شدن و بیان نادرستهای زمان نیز میشوی.
بکف زعفرانی کنی ارغوانی
برزم ارغوانی کنی زعفرانی
هوش مصنوعی: اگر با دست زعفرانی، رنگی ارغوانی بدهی، من هم در عوض اگر رنگ ارغوانی بدی، زعفرانی میکنم.
نه بی تو بود دولت و پادشاهی
نه بی تو بود نعمت و شادمانی
هوش مصنوعی: بدون تو نه خوشبختی و مقام و قدرتی وجود دارد و نه نعمتی و شادیای به چشم میخورد.
رسوم تو و دولت تو خدایی
بقای تو و عزّ تو جاودانی
هوش مصنوعی: آیینها و حکومت تو با قدرتی الهی، سبب ماندگاری و عظمت تو هستند و این ویژگیها همیشگی و پایدار خواهند بود.
همی تا درستی و بیماری آید
جهان را بنوروزی و مهرگانی
هوش مصنوعی: هر زمان که درستی و سلامتی به دنیا بیاید، روزهای نوروز و مهرگان را شاهد خواهیم بود.
مباد این جهانرا ز تو جز زیادت
تن و نعمت و دولت جاودانی
هوش مصنوعی: مبادا که این دنیا جز برکات، نعمتها و ثروتهای پایدار به تو چیزی اضافه کند.
