برگردان به زبان ساده
بخار دریا بر اورمزد و فروردین
همی فرو گسلد رشته های درّ ثمین
هوش مصنوعی: بخار دریا بر خدا و فروردین میبارد و رشتههای گرانبهای زیور را میپوشاند.
ز آب پاک دهان پر ستاره دارد ابر
ز باد پاک شکم پر ستاره دارد طین
هوش مصنوعی: ابر به واسطهی بارش باران، دهانی پر از ستارهها را در دل خود دارد و زمین نیز به خاطر وزش باد، شکمی پر از ستارهها در دل خاکش نهفته دارد.
بمشکرنگ لباس اندرون شدست هوا
بلعل رنگ پرند اندرون شدست زمین
هوش مصنوعی: هوا با رنگ قرمز و شاداب مانند شراب، به درون لباسها نفوذ کرده است و زمین هم بر اثر این حال و هوا، رنگ و بوی تازهای به خود گرفته است.
........................................
که گل ستاند از گلستان مشک آگین
هوش مصنوعی: درختی که از باغ خوشبو گل میچینید.
هوای روشن اگر عرض کرد لشکر زنگ
زمین تیره کند نیز عرض لشکر چین
هوش مصنوعی: اگر آسمان پاک و روشنی باشد، حتی اگر برخی لشکرها بر زمین تیره سایه بیفکنند، باز هم آن روشنایی توانایی درخشان کردن فضا را دارد.
عجب نگار گرست ابر و باد دیبا باف
بدشت و بیشه نمودست کارسان رنگین
هوش مصنوعی: عجب که زیبای دلانگیز، با ابر و باد، به مانند بافندهای ماهر، دشت و جنگل را به زیبایی و رنگینی نوشته است.
بباغ روده گذر دست باف باد ببوی
بدشت ساده نگر دستبرد ابر ببین
هوش مصنوعی: در باغ، نرمی و لطافت نسیم را حس کن و بگذار بوی خوش طبیعت به دلت بنشیند. به سادگی به تماشای زیباییهایی که ابرها بر روی زمین میآورند، بپرداز.
بهار ، دو است : یکی طبعی و دگر عقلی
یکی شمامه و دیگر بودش مانی چین
هوش مصنوعی: بهار دو نوع دارد: یکی بهار طبیعی که به تغییرات فصل اشاره دارد، و دیگری بهار عقلانی که مربوط به آگاهی و دانش است. یکی نماد زیبایی و خوشبو بودن است و دیگری به شکل وجود و وجودشناسی در میآید.
بهار طبعی صنع خدای عزوجل
بهار عقلی مدح خدایگان زمین
هوش مصنوعی: بهار به عنوان نشانهای از آفرینش خداوند و زیباییهای طبیعی تلقی میشود، در حالی که بهار عقل به تمجید و ستایش بزرگان و انسانهای فرهیخته اشاره دارد که در زمین وجود دارند.
امیر سید شاه مظفر منصور
یمین دولت عالی ، امین ملت و دین
هوش مصنوعی: امیر سید شاه مظفر منصور یمین دولت عالی، شخصی است که در خدمت ملت و دین خود با وفاداری و صلاحیت عمل میکند.
علامت ظفرست اندر آن خجسته نسب
کفایت فلک است اندر آن خجسته نگین
هوش مصنوعی: نشانه پیروزی در آن نسبت خوشبختی وجود دارد و توانایی آسمان در آن گوهر خوشبختی نهفته است.
زمانه دولت را و خدای ملت را
بیمن و امن دلیل آمد از یمین و امین
هوش مصنوعی: دولت و خوشبختی مردم در دورهای به وجود آمده که امنیت و خیرت بر جامعه حاکم شده است و این امر به وضوح از نیکی و امانتداری نمایان است.
رسوم او ملکانرا ادب کند تعلیم
فعال او شعرا را سخن کند تلقین
هوش مصنوعی: آداب و رسوم او مانند یک استاد، ملوک را تربیت میکند و آموزش او به شاعران، باعث میشود که سخن به خوبی بیان کنند.
خجسته مرکب او باد و آتش است بهم
بگاه سیر چنان و بگاه حمله چنین
هوش مصنوعی: سوار او باد و آتش است و در مسیرش به طور خیرهکنندهای حرکت میکند. در نبردها نیز به همین صورت پرتوان و شجاع عمل مینماید.
عجب که شاه همی برکند بباد لگام
عجبتر اینکه همی برنهد بر آتش زین
هوش مصنوعی: تعجب آور است که شاه با باد لگام را میکَنَد و تعجبانگیزتر اینکه بر زینش بر آتش مینهد.
فضائی است و بدو خلق را نباشد دست
زمینی است و براند بآسمان برین
هوش مصنوعی: این فضا وجود دارد و انسانها نمیتوانند به آن دست یابند. این فضا از جنس زمین نیست و آنها را به سمت آسمان بالا میبرد.
تنی که جان خورد آن تیغ زهر خوردۀ اوست
چه حرز دارد جز نقش آن خجسته نگین
هوش مصنوعی: بدنی که جانش از تیغ زهر آلود آسیب دیده، چه پاسخی میتواند داشته باشد جز اینکه به تصویر آن نگین خوشبختی اشاره کند.
به تیزی سخن و دولت اندرو معنی
بگونۀ فلک و گوهر اندرو پروین
هوش مصنوعی: سخن با ظرافت و دانشش شبیه به شکلگیری آسمان و گوهر است که در درخشش پروین به نمایش درمیآید.
هنر بقوّت بازوی شاه داند کرد
که بخت یارش بوده است و کردگار معین
هوش مصنوعی: هنر به قدرت و زور بازوی پادشاه وابسته است، زیرا بخت او به او یاری رسانده و خداوند هم او را کمک کرده است.
بپای بارۀ او حصن دشت ساده شود
بصف لشکر او دشت ساده حصن حصین
هوش مصنوعی: برای او مانند دژی در میادین باید ایستاد، چرا که سپاهش باعث میشود آن دشت ساده، به دژی محکم تبدیل شود.
ز رای او رود اندر فلک ستارۀ روز
ز کف او رود اندر بهشت ماء معین
هوش مصنوعی: بر پایهٔ ارادهٔ او، ستارهٔ روز در آسمان حرکت میکند و آب زلال بهشت نیز از دست او جاری میشود.
ایا بزرگ خداوند خلق و خسرو شرق
جهان سراسر شک است و همت تو یقین
هوش مصنوعی: آیا خدای بزرگ، خالق و پادشاه شرق، تمام جهان را پر از تردید کرده است و در عوض اراده و تلاش تو یقین و اطمینان را به ارمغان میآورد؟
زوال نعمت هرگز خدای نپسندد
بدان زمین که بدو در موافق تو مکین
هوش مصنوعی: خداوند هرگز دوست ندارد که نعمتها از بین بروند، به ویژه در سرزمینی که تو در آن زندگی میکنی.
عذاب دوزخ تا روز حشر کم نشود
ازان زمین که بدو در مخالف تو دفین
هوش مصنوعی: عذاب آتش جهنم تا روز قیامت از این زمینی که بر روی آن مخالف تو دفن شده کم نخواهد شد.
از آفرین تو بیرون اگر سخن طلبند
صفت نیابند اندر جهان مگر نفرین
هوش مصنوعی: اگر بخواهند از آفرین تو سخنی بگویند، هیچ صفتی در دنیا نیابند جز نفرین.
روا نباشد اگر کس قرین تو جوید
ز بهر آنکه خدایت نیافرید قرین
هوش مصنوعی: مجاز نیست که کسی به خاطر تو همدمی جستجو کند، زیرا خداوند همدمی برای تو نیافریده است.
برون برد علم تو ز مغز شیران هوش
برون برد کرم تو ز روی پیران چین
هوش مصنوعی: علم و دانش تو حتی از خرد شیران نیز فراتر رفته و نیکی و کرم تو از زیبایی چهره پیران چین بیشتر نمایان است.
بدولت تو قضا با فلک منادی کرد
عدوی زاده بمرد و فگانه گشت جنین
هوش مصنوعی: به لطف و رحمت تو، تقدیر با ستارهها اعلام کرد که دشمنی از نسلِ ما از بین رفت و امید به آینده زنده شد.
دو جای دارد بدخواه ملکت از دو جهان
ازین جهان همه سجن و از آنجهان سجین
هوش مصنوعی: بدخواه کشور دو جایگاه دارد: یکی در این دنیا که همه چیز زندانی است، و دیگری در آن دنیا که حالتی بسیار بدتر و نامطلوب دارد.
بدیع لفظ تو درّست و افتخار صدف
بزرگ بأس تو شیرست و روزگار عرین
هوش مصنوعی: زیبایی کلام تو همچون مروارید است و افتخار تو به خاطر قدرت و عظمتت میباشد، همانند شیری در عرصهای سخت و دشوار.
ز طالع تو نمودند چرخ را حرکت
ز سنگ حلم تو دادند کوه را تسکین
هوش مصنوعی: از سرنوشت تو به آسمان حرکت بخشیدند و از سنگدلی تو کوهها را آرام کردند.
نه سر بود که نباشد بخدمت تو عزیز
نه دل بود که نباشد بطاعت تو رهین
هوش مصنوعی: نه به سَر اندیشهای که در خدمت تو نباشد، نه به دل احساسی که در اطاعت تو نباشد.
حسد برد همه تن بر جبین خادم تو
ز بهر آنکه نهد پیش تو بخاک جبین
هوش مصنوعی: حسادت بر تمام تن او را فرا گرفته است، چون که او برای تو، پیشانیاش را به خاک میساید.
خدایگانا تو مهر دوستان بگذار
که روزگار خود از دشمنان گذارد کین
هوش مصنوعی: ای خداوندگار، لطف کن و محبت دوستان را در دل من قرار ده، زیرا روزگار خود را از آزار دشمنان به سختی میگذرانم.
همیشه تا فلک و آسمان بود گردان
بود ز گردش او گردش شهور و سنین
هوش مصنوعی: هر زمانی که آسمان و طبیعت در حال چرخش بودند، گردش زمان و تغییر فصلها نیز تحت تأثیر آن بودند.
براستی بگرای و بمردمی ببسیج
بمهتری بسگال و بخسروی بنشین
هوش مصنوعی: واقعا به سوی مردم برو و در کنار آنها بهبود و پیشرفت را بیاموز و در نشستن با بزرگان و نیکان تلاش کن.
مباد هر که نخواندت شاه ، جز بنده
مباد هر که نخواهدت شاد ، جز غمگین
هوش مصنوعی: هر کسی که تو را به عنوان شاه خود نشناسد، فقط یک بنده است. همچنین، هر کسی که نخواهد تو شاد باشی، جز اینکه غمگین باشد، نخواهد بود.
تراست بخشش و گیتی ، تراست دولت و روز
ببخش نعمت و گیتی بگیر و روز گزین
هوش مصنوعی: خداوند به تو بخشش و دنیا را خواهد داد، او به تو حکومت و خوشبختی میبخشد. پس از او نعمتهایش را بگیر و در زندگی روزهای خوب را انتخاب کن.
