برگردان به زبان ساده
کاش برون آمدی یوسف ما از نقاب
تا به ملامت حسود بیش نکردی خطاب
هوش مصنوعی: ای کاش یوسف ما از پشت پرده بیرون میآمد تا حسودان به ما بیش از این خرده نمیگرفتند.
نی چه حدیث است نی ما که و یوسف کدام
شب پره و احتمال در نظر آفتاب
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به سوالاتی عمیق و وجودی اشاره دارد. شاعر از ما میخواهد تا به تفکر دربارهی حقیقتها و معانی عمیق زندگی بپردازیم. او به دنبال پاسخهایی برای سوالات پیچیده است که وجود انسان، عشق، و زیبایی را در بر میگیرد. در واقع، مانند یوسف در داستانهای که به خاطر زیباییاش مشهور شده، شاعر این زیبایی و حیرت را در لحظات مختلف زندگی جستجو میکند و از ما میخواهد که به دقت به اطراف و به زندگی خود نگاه کنیم.
کیست که انگیخت باز در همه آفاق شور
چیست که افتاد باز در همه خلق اضطراب
هوش مصنوعی: چه کسی باعث شده است که در سراسر جهان هیجانی به وجود آید؟ چه علت و عاملی است که دوباره در دل همه مردم اضطراب و نگرانی ایجاد کرده است؟
مطرب داوود لحن بر سر من کن سماع
ساقی عیسی نفس بر کف من نه شراب
هوش مصنوعی: ای نوازندهی داوود، نوا را بر سر من بزن و ای ساقی عیسی، نفس خود را بر سر من بریز، نه اینکه شراب بیاوری.
تیغ چو آب از قفا زود ببیند رقیب
بی هده در خون ما چند نماید شتاب
هوش مصنوعی: تیغ مانند آب از پشت سر به سرعت به دشمن مینگرد، در حالی که بیهوده در خون ما تا چه اندازه شتابان عمل میکند.
حاسد بدبخت را با روش ما چه کار
گو قصب خویشتن دور بر از ماهتاب
هوش مصنوعی: حسود بیچاره، با شیوه من چه کاری میتوانی بکنید، در حالی که من و ماهتاب از یکدیگر دور هستیم.
ای که به تلقین عقل غیبت ما میکنی
جهل مرکب تو را می فکند در عذاب
هوش مصنوعی: ای کسی که با آموزش دادن به دیگران، عدم حضور ما را توجیه میکنی، نادانی تو باعث میشود که در عذاب گرفتار شوی.
دام شیاطین منه بر سر کوی ملک
رو به فضولی مکن خانه ی بختت خراب
هوش مصنوعی: در دام فریب و وسوسههای شیاطین نیفت، در کوی دلخواه خود مقیم شو و به کارهای بیفایده نپرداز که بالت ممکن است به خطر بیفتد.
تیغ زبان می کشی در حرم پادشاه
جان بدهی عاقبت سر نبری زین طناب
هوش مصنوعی: برای به خطر انداختن جان خود در گردش در دنیای پر خطر، ممکن است در نهایت با خودت مواخذه کنی که چرا به این کارها پرداختهای و سر خود را در خطر انداختهای.
طاعت جزوی و بس کوثر و باقی طمع
تشنه بسی شد فرو در طلب این سراب
هوش مصنوعی: پیروی و عبادت ناچیز است و در مقابل، جوشش و سر زندگی در جستجوی چیزی بزرگ و معنوی، مانند تلاش برای پیدا کردن آب زلال با وجود تشنگی زیاد، به نظر میرسد. بسیاری از افراد در پی یافتن این طراوت و تازگی هستند، ولی آنچه در دسترس شان است چیزی جز سراب نیست.
ما اگر از شرب مِی باز نداریم دست
نزد تو باشد خطا زان که ندانی صواب
هوش مصنوعی: ما اگر از نوشیدن شراب دست برنداریم، تقصیر توست چون نمیدانی چه درست و چه نادرست است.
نعمت دارالبقا گر تو نخواهی مخواه
دولت کشف الغطا گر تو نیابی میاب
هوش مصنوعی: اگر تو نعمت جاودانی را نخواهی، نخواه. و اگر قادر به دریافت نعمتهای الهی نیستی، آن را نپذیر.
بر چو منی گر شراب نیست حلال ای عجب
بر تو وبال است نان بر تو حرام است آب
هوش مصنوعی: اگر کسی مثل من (که در حال نوشیدن شراب هستم) نتواند شراب را حلال بداند، تعجبی ندارد که نان و آب نیز برای تو حرام شود.
عاشق یوسف نه ای عیب زلیخا مکن
آتش غیرت مدم جان نزاری متاب
هوش مصنوعی: عاشق یوسف نباش; بدگویی زلیخا را نکن. تو آتش غیرت را روشن نکن، که جان من را به خطر میاندازد.
نغمه ی داوود بس گوش و حدیث رقیب
یوسف بنشسته پیش چشم زلیخا و خواب
هوش مصنوعی: آوای دلنواز داوود به گوش میرسد و داستان رقیب یوسف در برابر زلیخا، بهنوعی در خواب و خیال او نقش بسته است.
