برگردان به زبان ساده
آرزویی بود و شد محو در اوصافِ دوست
هیچ ز من مانده نیست هرچه بماندهست اوست
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر از آرزویش صحبت میکند که به عشق و صفات محبوبش تبدیل شده است. او میگوید که حالا هیچ چیز از خودش باقی نمانده و همه چیز مربوط به محبوب است. به عبارتی، تمام وجودش در عشق به محبوب محو شده و دیگر چیزی از او جدا نیست.
جامِ می و کنج و یار هر چه دگر جمله هیچ
شش جهتِ کاینات بر سرِ این چارسوست
هوش مصنوعی: شراب، معشوق و گوشه دنج اینجا، تمام چیزهای دیگر بیاهمیت هستند؛ همهی کائنات در این چهارگوشه جمع شدهاند.
موسی و ثُعبان و چوب سامری و عجلِ زر
او نکند التفات موسی اگر تندخوست
هوش مصنوعی: اگر موسی خشمگین باشد، به چیزهایی مانند مار، چوب سامری و گوساله طلا توجهی نخواهد کرد.
پیشِ من و پشت اگر نیک و بدی میرود
هرچه از آنجا بود جمله بدیها نکوست
هوش مصنوعی: اگر در نزد من و در پشت سرم، خوب و بدی در حال گذر است، هرچه از آنجا به من میرسد، تمام بدیها خوب است.
بیهده سودا مپز از پیِ نام و حطام
مغز تهی میکنی خیز و برون آز پوست
هوش مصنوعی: از پی شهرت و ثروت، خود را خسته نکن. با این کار، تنها به پوچی و بیمغزی خود دامن میزنی. بهتر است که بر خیز و از این تنگنای ظاهری خارج شوی.
باطنت ار با خداست کعبه خراباتِ تست
فقر چو نورِ درون خرقه چو مشتی رکوست
هوش مصنوعی: اگر درونت با خدا باشد، کعبهی واقعی تو همان خرابات است. فقر به مانند نوری درون تو میدرخشد و لباس درویشی تو مانند خاکی است که از آن ریشه گرفتهای.
قاصر و غالی نیم راهِ مشنّع کجاست
مرتبه حدِّ من پیشِ مقصّر غلوست
هوش مصنوعی: من در میان دو حالت قرار دارم؛ نه آنقدر کمدانش هستم که از مسیر اصلی دور شوم و نه آنقدر بلندپروازانه فکر میکنم که به مرز افراط نزدیک شوم. جایی که من ایستادهام، در حقیقت نقطهای میان این دو راه است.
بیش نزاری مرو بر پیِ نفسِ دنی
بر زن و در هم شکن سنگ سزایِ سبوست
هوش مصنوعی: به دنبال خواستههای دنیوی نباش و به خاطر لذتهای آن خودت را به زحمت نینداز. زیرا در نهایت، هر چیزی که به خاطر آن تلاش کنی، عاقبت ناپایدار است و ممکن است به شکست منجر شود.
دولتِ من گر ز من باز ستانی مرا
از تو همین التماس از تو همین آرزوست
هوش مصنوعی: اگر خوشبختی و سعادت من را از من بگیری، تنها چیزی که از تو میخواهم همین درخواست و آرزو است.
گنج به کُنجِ خراب مینهی و در طلب
انجمِ افلاک را کار همین گفتوگوست
هوش مصنوعی: در مکانی مخروبه، گنجی پنهان است و هدف از این گفتگو، جستجوی نور و روشنایی در آسمانهاست.