برگردان به زبان ساده
قاعدهٔ روزگار پرورش ناسزاست
ورنه گداپیشه را دست تسلط چراست
هوش مصنوعی: روزگار به گونهای پیش میرود که معمولاً بدیها و ناپسندها در آن رشد میکنند، وگرنه چرا یک تن از گداها و بینوایان بتواند بر دیگران تسلط و قدرت پیدا کند؟
عقل تبّرا کند از دل دنیاپرست
دل نبود گر نرفت بر روش عقل راست
هوش مصنوعی: عقل از دل کسانی که به دنیا وابستهاند، بیزار است؛ اگر دل این افراد تنها به راه عقل درست توجه کند، دیگر درگیر محبت دنیوی نخواهد شد.
دنیی و دین پیش ما هست مثال دو رعد
هر دو به هم برزدن شیوهٔ چالاک ماست
هوش مصنوعی: دنیا و دین در نظر ما همچون دو رعد هستند که به هم برخورد میکنند و ما به شیوهای نیرومند و چالاک این دو را کنار هم ترکیب میکنیم.
مرکب شبدیز نیست لایق هر خرسوار
در خور هر ناسزا هم به سزا ناسزاست
هوش مصنوعی: هر سوارکاری لایق مرکب شبدیز نیست و هر بیادبی نیز به نوبه خود سزاوار جواب بیادبی است.
بر سر هر دون نهد چرخ کلاه مهی
پیرهن اهل دل زین حرکتها قباست
هوش مصنوعی: چرخ گردون بر هر دو نختی میگذارد، مانند کلاهی بر سر. لباس کسانی که دلشان به عشق و معنویت پیوسته است، نتیجه این تغییرات و گردشهاست.
ای که ز عقل مجاز ساختهای مرکبی
بیهده میتازیش روز و شب از چپ و راست
هوش مصنوعی: ای کسی که با عقل خود کارهای بیهوده انجام میدهی و شبانهروز از طرفهای مختلف به این کارها مشغول هستی.
شبههٔ عقل است این مطلق و تو مشتبه
وهم تو در پیش تو پیشرو و مقتداست
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که تصور یا برداشت ما از حقیقت ممکن است مغلوط باشد. در واقع، چیزی که به عنوان حقیقت یا واقعیت میشناسیم، ممکن است تنها یک توهم ناشی از تفکر ما باشد. آنچه که به نظر میرسد جلوتر از ما است و ما را هدایت میکند، در واقع فقط یک سوءتفاهم یا اشتباه است.
دنیی و عقبی به هم هر دو حجاب تو اند
باز تو و این و آن هر سه حجاب خداست
هوش مصنوعی: دنیا و آخرت هر دو مانع از دیدن حقیقت الهی هستند. تو، این دنیا و آن دنیا، هر سه پردههایی هستند که ما را از خدا دور میکنند.
دیدهٔ خود دیده را طاقت آن نور نیست
هیچ ندیدن جز او مرتبهٔ اولیاست
هوش مصنوعی: چشمان انسان توان دیدن آن نور را ندارند و هیچ چیز دیگری جز او را نمیتوانند ببینند.
معرفت او به دوست اوست که فیالجمله اوست
سرحد امکان عقل زین طرف کبریاست
هوش مصنوعی: شناخت خداوند به دوستی او بستگی دارد و به نوعی این دوستی مرز عقل را مشخص میکند، که از این طرف، عظمت و بزرگی او نمایان است.
چشمه اگر با محیط لاف احاطت زند
صورت دعوی محال نص تصور خطاست
هوش مصنوعی: اگر چشمهای در اطراف خود به خودبزرگبینی و ادعا بپردازد، واقعیت آن را از حقیقتش دور میکند و دلیلی بر درستی ادعایش نیست.
معنی کثرت عیان باز نمایم به تو
چیست همین والسلام رای و قیاس شماست
هوش مصنوعی: من به تو توضیح میدهم که معنای کثرت و گوناگونی چیست. این فقط نظر و برداشت شماست و بس.
شایبهٔ عیبجوی ظاهر اهل ریا
آینهٔ راستگوی باطن اهل صفاست
هوش مصنوعی: ظاهر ریاکاران همواره جستجوگر عیبهاست، در حالی که باطن پاکان و راستگویان همچون آینهای صاف و بیعيب است.
دوش درآمد سروش گفت نزاری بیا
جای تو این توده نیست سدرهٔ تو منتهاست
هوش مصنوعی: دیشب فرشتهای به من گفت: "نظار، به اینجا نیایید. این مکان مناسب شما نیست و بهشت شما در بالاتر از اینجاست."
دنیی و دین نزد من جز هبل و لات نیست
پس تو اگر بعد از این بت نپرستی رواست
هوش مصنوعی: دنیا و مذهب برای من هیچگونه ارزشی ندارند و فقط مانند مجسمههای هبل و لات به نظر میرسند. بنابراین، اگر بعد از این هم به این مجسمهها از بتی پرستش کنی، کار درستی است.
